Çfarë është tharja e gojës dhe pse ndodh?

Tharja e gojës, me emrin mjekësor kserostomi, është gjendja kur brenda gojës nuk mund të prodhohet sasi e mjaftueshme pështyme ose kur pështyma nuk mund ta kryejë funksionin e saj. Pështyma ka rëndësi jetike për ruajtjen e shëndetit të gojës, për tretjen e ushqimeve dhe për funksione themelore si të folurit dhe gëlltitja. Tharja e gojës mund të shfaqet për shkaqe të përkohshme, por mund të zhvillohet edhe si pasojë e disa sëmundjeve ose barnave. Tharja e zgjatur e gojës si e ul cilësinë e jetës, ashtu edhe ndikon negativisht në shëndetin e gojës dhe të dhëmbëve.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është tharja e gojës (kserostomia)?

Tharja e gojës shfaqet kur pjesa e brendshme e gojës humbet lagështinë si pasojë e funksionimit të pamjaftueshëm të gjëndrave të pështymës. Në kushte normale, pështyma e mban të lagësht brendësinë e gojës, pengon shumimin e baktereve dhe mbron smaltin e dhëmbëve. Kur sasia e pështymës pakësohet, brenda gojës mund të shfaqen ndjesi ngjitjeje, djegie dhe vështirësi në gëlltitje. Kserostomia shpesh është simptomë e një gjendjeje tjetër.

Sa e përhapur është tharja e gojës?

Tharja e gojës është një gjendje mjaft e përhapur dhe mund të shihet në çdo grupmoshë. Shfaqet më shpesh sidomos në moshat e shtyra, te individët që përdorin barna rregullisht dhe te ata me sëmundje kronike. Hulumtimet e bëra tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e personave të moshuar përjetojnë tharje të gojës periodike ose të vazhdueshme. Megjithatë, për shkak të stresit, dehidratimit dhe infeksioneve kalimtare, tharja e gojës mund të shihet edhe te të rinjtë.

Cilat janë simptomat e tharjes së gojës?

Tharja e gojës nuk kufizohet vetëm te ndjesia e etjes. Me kalimin e kohës mund ta shoqërojnë simptoma të ndryshme. Këto simptoma zakonisht shfaqen ngadalë. Në fillim mund të ndihen në nivel të lehtë. Megjithatë, ndërsa tharja e gojës përparon, ajo mund ta ndikojë ndjeshëm cilësinë e jetës duke vështirësuar funksione themelore si të folurit, gëlltitja dhe shijimi.

Tharja e gojës shfaqet me simptomat e mëposhtme:

• Ndjesi thatësie dhe ngjitjeje brenda gojës
• Çarje në buzë
• Djegie ose ndjesi ashpërsie mbi gjuhë
• Vështirësi në gëlltitje dhe në të folur
• Pakësim i shqisës së shijes
• Erë e keqe e gojës
• Shtim i kariesit dentar

Pse ndodh tharja e gojës?

Në shfaqjen e tharjes së gojës mund të luajnë rol më shumë se një faktor dhe shpesh ajo nuk lidhet me një shkak të vetëm. Një nga shkaqet që hasen më shpesh është shtypja e funksionimit të gjëndrave të pështymës nga disa barna. Përveç kësaj, edhe gjendjet që ndikojnë në ekuilibrin e lëngjeve të trupit, sëmundjet sistemike dhe zakonet e stilit të jetesës mund të krijojnë terren për tharjen e gojës.

Shkaqet e tharjes së gojës janë:

• Antidepresantët, barnat për tensionin e gjakut, barnat kundër alergjisë
• Marrja e pamjaftueshme e lëngjeve
• Stresi dhe ankthi
• Radioterapia dhe kimioterapia
• Diabeti, sëmundjet e tiroides, sindroma Sjögren

Pse ndodh tharja e gojës natën dhe në mëngjes?

Tharja e gojës gjatë natës dhe në orët e mëngjesit haset shpesh, sepse gjatë gjumit prodhimi i pështymës pakësohet natyrshëm. Frymëmarrja me gojë, zënia e hundës dhe gërhitja mund ta shtojnë këtë gjendje. Gjithashtu, pijet me kafeinë në orët e mbrëmjes dhe disa barna mund të shkaktojnë tharje të gojës në mëngjes. Tharja e gojës në mëngjes që përsëritet vazhdimisht mund të jetë shenjë e një problemi që qëndron në bazë.

Paralajmëruese e cilave sëmundje mund të jetë tharja e gojës?

Tharja e gojës e zgjatur, që nuk kalon ose që shtohet gradualisht, përtej një mungese të thjeshtë lëngjesh mund të jetë shenjë e hershme e disa sëmundjeve sistemike. Sidomos në sëmundjet autoimune, sistemi imunitar mund të dëmtojë gjëndrat e pështymës dhe të pakësojë prodhimin e pështymës. Në çrregullimet metabolike si diabeti, çekuilibri i sheqerit në gjak mund të shkaktojë etjen dhe ndjesinë e ngjitjes në gojë që e shoqërojnë tharjen e gojës. Gjithashtu, edhe sëmundjet e tiroides, çrregullimet e sistemit nervor dhe disa probleme hormonale mund të ndikojnë negativisht në funksionin e gjëndrave të pështymës.

Sëmundjet që mund të lidhen me tharjen e gojës janë renditur më poshtë:

• Diabeti
• Sindroma Sjögren
• Sëmundjet e tiroides
• Sëmundjet neurologjike si Parkinsoni dhe Alzheimeri
• Depresioni dhe çrregullimet e ankthit

Si diagnostikohet tharja e gojës?

Diagnoza e tharjes së gojës fillon me dëgjimin e ankesave të pacientit dhe me ekzaminimin e brendshëm të gojës. Mjeku vlerëson sasinë e pështymës, gjendjen e mukozës së gojës dhe shëndetin e dhëmbëve. Kur është e nevojshme, mund të përdoren testet e rrjedhjes së pështymës, analizat e gjakut dhe metodat imazherike. Nëse dyshohet për një sëmundje që qëndron në bazë, bëhet referim në degët përkatëse.

Si kalon tharja e gojës? Metodat e trajtimit

Në eliminimin e tharjes së gojës, qëllimi kryesor është përcaktimi i saktë i shkakut që qëndron në bazë dhe hartimi i një plani trajtimi në përputhje me të. Në tharjen e përkohshme të gojës mund të mjaftojnë rregullimet e stilit të jetesës dhe masat e thjeshta për higjienën e gojës, ndërsa në rastet afatgjata dhe kronike mund të nevojiten trajtime mjekësore që mbështesin funksionin e gjëndrave të pështymës. Metodat që përdoren gjatë trajtimit përcaktohen në mënyrë individuale, sipas rëndesës dhe kohëzgjatjes së tharjes së gojës dhe sipas sëmundjeve shoqëruese.

Metodat e trajtimit që zbatohen janë si më poshtë:

• Trajtimi i sëmundjes që e shkakton
• Rregullimi i barnave (nëse është e mundur)
• Pështyma artificiale dhe spërkatësit hidratues
• Barnat që nxitin gjëndrat e pështymës
• Kontrollet e rregullta te dentisti

Çfarë mund të bëhet në shtëpi për të pakësuar tharjen e gojës?

Metodat që mund të zbatohen në shtëpi luajnë rol të rëndësishëm në pakësimin e rëndesës së tharjes së gojës dhe në rikthimin e komoditetit brenda gojës. Sidomos zakonet që synojnë nxitjen e prodhimit të pështymës dhe zbatimet që e mbajnë të lagësht brendësinë e gojës mund ta lehtësojnë ndjesinë e thatësisë, djegies dhe ngjitjes që ndihet në jetën e përditshme. Këto masa, kur zbatohen rregullisht dhe si duhet, si ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të gojës, ashtu edhe parandalojnë problemet e dhëmbëve dhe të mishrave të dhëmbëve që mund të zhvillohen si pasojë e tharjes së gojës.

Disa metoda që mund të zbatohen në shtëpi për të pakësuar tharjen e gojës janë:

• Pirja e ujit shpesh gjatë gjithë ditës
• Përdorimi i çamçakëzit ose i pastiljeve pa sheqer
• Përpjekja për të mos marrë frymë me gojë
• Përdorimi i një aparati lagështues për dhomën

Lidhja ndërmjet tharjes së gojës dhe shëndetit të gojës

Pështyma është një mekanizëm natyror mbrojtës që i mbron dhëmbët nga kariesi. Te individët me tharje të gojës, kariesi dentar, sëmundjet e mishrave të dhëmbëve dhe infeksionet e gojës shihen më shpesh. Gjithashtu, mund të zhvillohen më lehtë edhe era e keqe e gojës dhe plagët brenda gojës. Për këtë arsye, është e rëndësishme që personat që përjetojnë tharje të gojës t'i kushtojnë kujdes të veçantë higjienës së gojës.

Pyetje të shpeshta për tharjen e gojës

A kalon plotësisht tharja e gojës?

Tharja e gojës, në varësi të shkakut që qëndron në bazë, mund të kalojë plotësisht ose të vihet nën kontroll. Nëse lidhet me shkaqe të përkohshme, përmirësimi është i mundur; në sëmundjet kronike, përkundrazi, mund të nevojitet ndjekje afatgjatë.

A mund ta zgjidh tharjen e gojës vetëm duke pirë ujë?

Pirja e ujit mund ta lehtësojë tharjen e gojës, por më vete mund të mos jetë e mjaftueshme. Sidomos nëse janë prekur gjëndrat e pështymës, nevojiten trajtime shtesë.

A është i dëmshëm përdorimi i pështymës artificiale?

Produktet e pështymës artificiale zakonisht janë të sigurta dhe mund të përdoren për një kohë të gjatë me rekomandimin e mjekut. Nuk krijojnë varësi, por nuk e trajtojnë shkakun që qëndron në bazë.

A është normale tharja e gojës te fëmijët ose gjatë shtatzënisë?

Te fëmijët dhe gjatë shtatzënisë, për shkak të ndryshimeve hormonale dhe rritjes së nevojës për lëngje, mund të shihet tharje e gojës. Zakonisht është e përkohshme. Megjithatë, nëse zgjat, duhet vlerësuar.

Mjekët e fushës «Mjekësia interne» në Anadolu

A. Melih Özel

Profesor I Gastroenterologjisë

Gastroenterologjia

H. Murat Gürsoy

M.D. Profesor I Asociuar I Gastroenterologjisë

Gastroenterologjia

Enes Murat Atasoyu

Profesor I Asociuar I Mjekësisë Së Brendshme

Nefrologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.