Sarkoma e Ewing: simptomat, diagnoza dhe trajtimi

Sarkoma e Ewing, që prek veçanërisht fëmijët dhe të rinjtë, është një kancer i rrallë, por agresiv, i kockave dhe i indeve të buta. Zakonisht zhvillohet në kockat e gjata ose në inde të buta si pelvisi, kafazi i kraharorit dhe brinjët. Kjo sëmundje e ka marrë emrin nga patologu amerikan Dr. James Ewing në vitin 1921 dhe është pjesë e një grupi kanceresh të njohura si tumoret e familjes së sarkomës së Ewing (ESFTs). Sarkoma e Ewing është një lloj tumori që rritet shpejt dhe ka potencial të lartë përhapjeje. Sëmundja fillon me shumimin e shpejtë të qelizave jonormale brenda ose rreth kockave. Me kalimin e kohës mund të japë metastaza në indet e shëndetshme aty pranë dhe madje në mushkëri, në palcën e kockave dhe në organe të tjera. Ndonëse zakonisht shihet te fëmijët dhe të rinjtë e moshës 10–20 vjeç, rrallë mund të diagnostikohet edhe te të rriturit.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është sarkoma e Ewing?

Është një lloj kanceri i rrallë, por agresiv, që prek kockat dhe indet e buta. Kjo sëmundje, që zakonisht shihet te fëmijët, adoleshentët dhe të rriturit e rinj, karakterizohet nga tumore që rriten shpejt dhe që kanë potencial të përhapen në zona të tjera të trupit. Më shpesh shfaqet në kockat e gjata (kofsha, tibia, kocka e krahut), në pelvis, në kafazin e kraharorit dhe në brinjë. Megjithatë, rrallë mund të zhvillohet edhe në muskuj, në indin dhjamor ose në inde të tjera të buta. Ky lloj kanceri formohet nga shumimi i pakontrolluar i qelizave brenda ose rreth kockave. Meqë sarkoma e Ewing është një tumor që përparon shpejt, diagnoza dhe trajtimi i hershëm kanë rëndësi të madhe. Sëmundja zakonisht manifestohet me dhimbje kockash, ënjtje, kufizim të lëvizjeve dhe strukturë të brishtë të kockave. Meqë gjasat për të dhënë metastaza janë të larta, mund të përhapet në mushkëri, në palcën e kockave dhe në organe të tjera.

Shkaku i saktë i sarkomës së Ewing nuk dihet plotësisht. Megjithatë, kërkimet e kryera tregojnë se lidhet me translokacionet kromozomale (ndryshime gjenetike) në gjenin EWSR1. Dihet se sëmundja nuk është e trashëgueshme, pra nuk kalon drejtpërdrejt nga prindërit te fëmijët. Megjithatë, këto mutacione gjenetike, duke ndikuar në mekanizmat e rritjes së qelizave, mund të çojnë në formimin e kancerit. Meqë sarkoma e Ewing është një tumor agresiv, fillimi i hershëm i trajtimit ka rëndësi të madhe. Ndër qasjet standarde të trajtimit janë kimioterapia, ndërhyrja kirurgjikale dhe radioterapia. Vitet e fundit po kryhen studime edhe mbi metoda të reja si terapitë e synuara dhe imunoterapia. Me diagnozë të hershme dhe trajtim të përshtatshëm, te një pjesë e rëndësishme e pacientëve mund të merren rezultate të suksesshme.

Cilat janë simptomat e sarkomës së Ewing?

Meqë është një kancer i kockave dhe i indeve të buta që rritet shpejt dhe ka potencial të lartë përhapjeje, simptomat e saj mund të mos jenë të dukshme në periudhën e hershme. Për më tepër, simptomat mund të ngatërrohen me sëmundje të tjera të sistemit muskulor-skeletor. Sëmundja zakonisht fillon me simptoma si dhimbja, ënjtja dhe kufizimi i lëvizjeve në kocka ose në indet e buta. Veçanërisht dhimbja e kockave që shtohet natën është një nga simptomat e hershme të sëmundjes. Dhimbja, me kalimin e kohës, mund të forcohet për shkak se tumori, duke u rritur, e dobëson indin kockor dhe ushtron presion mbi indet nervore përreth.

Sarkoma e Ewing rrallë mund të zhvillohet edhe në brinjë, në shtyllën kurrizore dhe madje në indet e buta. Ndërsa tumori rritet, mund t'i shkaktojë pacientit vështirësi në aktivitetet e përditshme. Në fazat e mëvonshme mund të vërehen simptoma të përgjithshme të kancerit, si thyerjet e kockave, vështirësia në frymëmarrje (nëse është përhapur në mushkëri) dhe humbja e peshës. Kur sëmundja fillon të përhapet në trup, mund të shfaqen edhe simptoma sistemike si dobësia, mungesa e oreksit dhe temperatura. Meqë sarkoma e Ewing ka prirje të japë metastaza, simptomat e hershme nuk duhet të neglizhohen dhe është e rëndësishme që personat që përjetojnë dhimbje të pashpjegueshme dhe afatgjata në kocka ose në muskuj të konsultohen me një mjek. Diagnoza e hershme, duke rritur suksesin e trajtimit, mund t'i rrisë shanset e shërimit të pacientëve. Simptomat e sarkomës së Ewing janë si më poshtë:

• Dhimbje në kockë dhe përreth saj: Simptoma më e zakonshme është dhimbja që shtohet veçanërisht natën dhe që nuk kalon me pushim. Dhimbja mund të shtohet me aktivitetet fizike.
• Ënjtje dhe formim mase: Në zonën e prekur mund të ketë ënjtje të dukshme me sy ose që ndihet me dorë. Ënjtja zakonisht është e fortë dhe e dhimbshme.
• Kufizim i lëvizjeve: Nëse tumori ndodhet pranë një nyjeje, mund të ndodhë ngurtësim i lëvizjeve dhe humbje e elasticitetit.
• Thyerje të kockave: Meqë tumori e dobëson kockën, mund të vërehen thyerje të lehta edhe pas traumave të lehta.
• Simptoma të përgjithshme të kancerit: Mund të ketë dobësi të pashpjegueshme, humbje peshe dhe mungesë oreksi. Në fazat e avancuara, me uljen e rezistencës së trupit, prirja ndaj infeksioneve mund të rritet.
• Temperaturë dhe djersitje nate: Për shkak të inflamacionit në trup dhe të reagimit të sistemit imunitar, mund të vërehen temperaturë me ndërprerje dhe djersitje nate.
• Probleme të frymëmarrjes: Nëse tumori është përhapur në mushkëri, mund të shfaqen simptoma si vështirësia në frymëmarrje, dhimbja e kraharorit dhe kolla.
• Simptoma specifike sipas vendndodhjes së tumorit: Nëse ka prekje të shtyllës kurrizore, mund të zhvillohen dhimbje shpine dhe humbje e ndjeshmërisë për shkak të shtypjes së nervave. Nëse ka tumor në zonën e pelvisit, mund të vërehen vështirësi në ecje dhe probleme me urinimin.

Si vendoset diagnoza e sarkomës së Ewing?

Procesi i diagnostikimit kryhet me vlerësimin e simptomave të pacientit, me ekzaminimin fizik, me metodat imazherike dhe me zbatimin e testeve të avancuara si biopsia. Fillimisht, kur pacienti drejtohet te mjeku me simptoma si dhimbja e kockave, ënjtja dhe kufizimi i lëvizjeve, kryhet një ekzaminim fizik i detajuar. Nëse ka një gjendje të dyshimtë, mjeku përdor metoda të ndryshme imazherike për të parë përparimin e sëmundjes dhe ndryshimet që ndodhin në kocka. Në diagnostikim, metoda si radiografia (rrezet X), rezonanca magnetike (MRI) dhe tomografia e kompjuterizuar (CT) japin informacion për vendndodhjen, madhësinë e tumorit dhe përhapjen e tij në indet përreth. Tomografia me emetim pozitronesh (skanimi PET) dhe shintigrafia e kockave përdoren për të përcaktuar nëse sëmundja është përhapur në zona të tjera të trupit. Megjithatë, për të vendosur diagnozën përfundimtare është e domosdoshme të kryhet biopsi. Gjatë biopsisë, mostra e indit e marrë nga zona e dyshimtë ekzaminohet në laborator dhe kërkohet prania e qelizave kancerogjene.

Edhe testet e gjenetikës molekulare luajnë një rol të rëndësishëm në procesin e diagnostikimit. Sarkoma e Ewing lidhet me translokacionet kromozomale që ndodhin në gjenin EWSR1. Për këtë arsye, duke përdorur testet e hibridizimit fluoreshent in situ (FISH) ose të reaksionit zinxhir të polimerazës (PCR), mund të zbulohen ndryshimet gjenetike specifike për sëmundjen. Për të përcaktuar shkallën e përhapjes së sëmundjes mund të zbatohen edhe analizat e gjakut (numërimi i plotë i gjakut, shënuesit e inflamacionit dhe testet e funksionit të mëlçisë). Duke bashkuar të gjitha këto metoda diagnostikimi dhe duke vlerësuar fazën e sarkomës së Ewing, gjendjen e përhapjes dhe gjendjen e përgjithshme shëndetësore të pacientit, hartohet plani më i përshtatshëm i trajtimit.

Si trajtohet sarkoma e Ewing?

Procesi i trajtimit zakonisht zhvillohet me një qasje shumëplanëshe, që përfshin kimioterapinë, ndërhyrjen kirurgjikale dhe radioterapinë. Mosha e pacientit, vendndodhja e tumorit dhe gjendja e përhapjes janë faktorët më të rëndësishëm që përcaktojnë opsionet e trajtimit të sarkomës së Ewing. Në opsionet e trajtimit përdoren metodat e mëposhtme:

• Kimioterapia: Hapi i parë në trajtimin e sarkomës së Ewing zakonisht është kimioterapia, sepse ky tumor ka prirje të rritet shpejt dhe, madje edhe në fazë të hershme, ka potencial të përhapet në zona të ndryshme të trupit. Kimioterapia zbatohet me qëllim zvogëlimin e qelizave tumorale, mbajtjen nën kontroll të metastazave dhe zvogëlimin e tumorit para ndërhyrjes kirurgjikale.
• Ndërhyrja kirurgjikale: Kur tumori është zvogëluar mjaftueshëm, mund të hiqet kirurgjikalisht. Qëllimi i kirurgjisë është të pastrohet plotësisht tumori dhe të parandalohet përhapja e tij në indet e shëndetshme. Megjithatë, nëse tumori ndodhet në një zonë kritike të kockave, pas operacionit mund të nevojitet kirurgji rikonstruktive ose aplikim protezash, në mënyrë që pacienti të mund të ruajë funksionet e tij.
• Radioterapia: Nëse heqja e plotë e tumorit nuk është e mundur ose nëse pas kirurgjisë kanë mbetur mbetje tumorale, mund të zbatohet radioterapia.

Vitet e fundit po studiohen gjithashtu imunoterapia dhe metodat e terapisë së synuar. Këto trajtime janë zhvilluar për t'i bërë qelizat kancerogjene më të dukshme për sistemin imunitar ose për të ndalur rritjen e tumorit duke synuar mutacionet gjenetike. Për më tepër, mund të zbatohen edhe trajtime mbështetëse me qëllim uljen e efekteve anësore të kimioterapisë dhe forcimin e sistemit imunitar. Trajtimi i sarkomës së Ewing zakonisht është një proces kompleks që zgjat shumë dhe përfshin shumë faza të ndryshme. Pas trajtimit, pacientët duhet të ndiqen rregullisht dhe duhet treguar kujdes ndaj rasteve të mundshme të rikthimit (recidivës).

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Kjo përmbajtje është përgatitur me kontributin e Bordit Editorial të Anadolu Medical Center, ka vetëm qëllim informues të përgjithshëm dhe bazohet në të dhënat shkencore të vlefshme në datën e publikimit. Për vlerësimin, diagnozën dhe trajtimin e një gjendjeje shëndetësore duhet të konsultoheni gjithmonë me mjekun ose me një institucion shëndetësor të autorizuar.

Mjekët e fushës «Ortopedia dhe traumatologjia» në Anadolu

İbrahim Akmaz

Profesor I Asociuar I Ortopedisë Dhe Traumatologjisë

Ortopedia dhe traumatologjia

Mehmet Taner Özdemir

M.D. Ortopedi Dhe Traumatologji

Ortopedia dhe traumatologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.