Kordoma: simptomat, diagnoza dhe trajtimi

Kordoma është një tumor kockor i rrallë dhe me rritje të ngadaltë, që zhvillohet në shtyllën kurrizore dhe në bazën e kafkës. Zakonisht shfaqet në zona si kocka e bishtit (sakrumi), pjesë të ndryshme të shtyllës kurrizore dhe baza e kafkës. Kordomat e kanë origjinën nga mbetjet e notokordës, e cila zhvillohet në periudhën embrionale dhe luan rol në formimin e shtyllës kurrizore. Ndonëse këta tumore rriten ngadalë, ata mund të jenë agresivë dhe mund të përhapen në indet përreth. Për shkak se mund të ushtrojnë presion mbi trungun e trurit, palcën kurrizore dhe nervat, mund të shkaktojnë probleme serioze shëndetësore.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është kordoma?

Është një tumor kockor malinj (i keq) i rrallë, që zhvillohet në shtyllën kurrizore dhe në bazën e kafkës. Këta tumore e kanë origjinën nga mbetjet e strukturës së quajtur notokordë gjatë zhvillimit embrional. Më së shumti shihen në kockën e bishtit (sakrum), në zonat e poshtme dhe të sipërme të shtyllës kurrizore dhe në bazën e kokës. Kordomat zakonisht rriten ngadalë. Megjithatë, me kalimin e kohës mund të përhapen në kockat, nervat dhe indet e buta përreth. Kur ushtrojnë presion mbi palcën kurrizore dhe nervat, mund të shkaktojnë simptoma neurologjike. Në varësi të vendndodhjes së tumorit, mund të shfaqen simptoma si çrregullimet e shikimit, vështirësia në gëlltitje, dhimbja e kokës dhe e qafës, dobësia e muskujve dhe kufizimi i lëvizjeve. Kordoma është një tumor agresiv që mund të japë metastaza. Zakonisht diagnostikohet në fazë të avancuar, sepse simptomat e saj shfaqen ngadalë dhe shpesh mund të ngatërrohen me sëmundje të tjera. Meqë tumori ndodhet afër organeve jetësore, trajtimi i tij mund të jetë i vështirë. Heqja e plotë e tumorit është e vështirë. Për këtë arsye, ndërhyrja kirurgjikale, radioterapia dhe terapitë e synuara të gjeneratës së re, të menaxhuara nga një ekip multidisiplinar, ofrojnë opsionet më të mira të trajtimit për pacientët me kordomë.

Cilat janë llojet e kordomës?

Në varësi të karakteristikave strukturore të qelizave tumorale dhe të shkallës së agresivitetit, ndahet në lloje të ndryshme. Llojet e kordomës, duke përcaktuar sjelljen biologjike të tumorit, luajnë një rol të rëndësishëm në ecurinë e sëmundjes dhe në procesin e trajtimit. Kordoma klasike është lloji që shihet më shpesh. Ndonëse rritet ngadalë, ka prirje të përhapet në indet përreth. Përcaktimi i llojeve të kordomës luan një rol kritik në planifikimin e procesit të trajtimit dhe ndihmon në përcaktimin e metodave shtesë të trajtimit pas kirurgjisë. Llojet e zakonshme të kordomës janë si më poshtë:

• Kordoma klasike (konvencionale): Është lloji më i shpeshtë dhe zakonisht rritet ngadalë.
• Kordoma kondroide: Përmban qeliza që i ngjajnë indit kërcor. Ka një prognozë relativisht më të mirë.
• Kordoma e diferencuar (anaplastike): Është forma më agresive. Rritet shpejt dhe rreziku për të dhënë metastaza është i lartë.

Kë prek kordoma?

Është një tumor i rrallë që shihet më shumë te personat e moshës së mesme dhe te të moshuarit. Sëmundja diagnostikohet më shpesh në moshën 40–70 vjeç. Megjithatë, rrallë mund të shihet edhe te fëmijët dhe të rriturit e rinj. Te burrat shfaqet pak më shpesh në krahasim me gratë. Ndonëse nuk ka një faktor gjenetik të njohur me siguri në zhvillimin e kordomës, mendohet se te personat me histori familjare të kordomës rreziku mund të rritet në një farë mase.

Kordomat, meqë e kanë origjinën nga mbetjet e notokordës që formohen gjatë zhvillimit embrional, mund të mbartin një faktor rreziku të lindur. Megjithatë, shfaqja e sëmundjes zakonisht ndodh në periudhat e mëvonshme të jetës. Për shkak se sëmundja është e rrallë, diagnostikimi i hershëm mund të jetë i vështirë. Shumë pacientë mund të jetojnë me simptomat për një kohë të gjatë para se të diagnostikohen. Pacientët e prekur nga kordoma, në varësi të vendndodhjes së tumorit, për shkak të presionit në shtyllën kurrizore, në trungun e trurit dhe në sistemin nervor, mund të shfaqin simptoma të ndryshme si kufizimi i lëvizjeve, çrregullimet neurologjike dhe dhimbja.

Sa e zakonshme është kordoma?

Përbën rreth 1% të kancereve të kockave dhe 3–4% të të gjithë tumoreve primare të shtyllës kurrizore. Çdo vit në mbarë botën vërehen afërsisht 1–2 raste për 1 milion njerëz. Kjo e bën kordomën një sëmundje të rrallë. Zakonisht diagnostikohet te personat e moshës 40–70 vjeç. Te fëmijët dhe të rinjtë është shumë e rrallë.

Cilat janë simptomat e kordomës?

Ndryshojnë në varësi të zonës së shtyllës kurrizore ku zhvillohet tumori. Kordomat e vendosura në bazën e kafkës zakonisht manifestohen me simptoma neurologjike si dhimbja e kokës, shikimi i dyfishtë, mpirja e fytyrës dhe çrregullimi i të folurit. Kordomat që formohen në zonën e shtyllës kurrizore dhe të sakrumit, nga ana tjetër, mund të shkaktojnë simptoma si dhimbja e mesit dhe e shpinës, mpirja e këmbëve, humbja e forcës dhe problemet me kontrollin e zorrëve ose të fshikëzës. Meqë kordomat zakonisht rriten ngadalë, simptomat mund të shfaqen gjatë viteve dhe shpesh mund të ngatërrohen me sëmundje të tjera. Simptomat e kordomës janë si më poshtë:

• Dhimbje koke kronike: Shihet shpesh në kordomat e bazës së kafkës.
• Shikim i dyfishtë dhe çrregullime të shikimit: Mund të shfaqen në tumoret pranë trungut të trurit.
• Mpirje dhe humbje e ndjeshmërisë në fytyrë: Formohen për shkak të presionit mbi nervat.
• Dhimbje shpine dhe mesi: Janë të zakonshme në kordomat e vendosura në pjesën e poshtme të shtyllës kurrizore.
• Humbje force dhe mpirje në këmbë: Mund të zhvillohen për shkak të shtypjes së palcës kurrizore.
• Probleme me kontrollin e zorrëve dhe të fshikëzës: Mund të shihen në tumoret në zonën sakrale.
• Kufizim i lëvizjeve dhe dobësi e muskujve: Mund të zhvillohen si pasojë e prekjes së nervave.
• Vështirësi në gëlltitje dhe çrregullime të të folurit: Mund të shihen në tumoret që rriten në bazën e kokës.

Cili është shkaku i kordomës?

Shkaku i saktë nuk dihet plotësisht. Megjithatë, dihet se tumori e ka origjinën nga mbetjet e notokordës që zhvillohen në periudhën embrionale. Notokorda, një strukturë që funksionon gjatë zhvillimit të shtyllës kurrizore, normalisht zhduket para lindjes. Megjithatë, te disa persona këto mbetje mund të vazhdojnë të ekzistojnë dhe në moshat e mëvonshme, duke u kthyer në tumor, mund të shndërrohen në kordomë. Mendohet se edhe faktorët gjenetikë mund të luajnë rol në formimin e sëmundjes. Megjithatë, ende nuk është identifikuar qartë një mutacion gjenetik specifik. Disa kërkime tregojnë se mutacionet e gjenit T (brachyury) mund të lidhen me zhvillimin e kordomës. Kordoma nuk është lidhur drejtpërdrejt me faktorë mjedisorë si ekspozimi ndaj substancave kancerogjene, rrezatimi ose stili i jetesës. Sëmundja shfaqet kryesisht në mënyrë sporadike dhe rrallë lidhet me historinë familjare.

Si diagnostikohet kordoma?

Kordoma diagnostikohet nga shfaqja e simptomave dhe me metodat radiologjike të imazherisë. Mjeku vlerëson simptomat e pacientit si dhimbja e kokës, çrregullimet e shikimit, dhimbja e shpinës dhe e mesit ose simptomat neurologjike. Për diagnozë përfundimtare, duke përdorur rezonancën magnetike (MRI) dhe tomografinë e kompjuterizuar (CT), përcaktohen vendndodhja e tumorit, madhësia e tij dhe marrëdhënia me indet përreth. Biopsia është e nevojshme për ta dalluar kordomën nga tumoret e tjera të kockave dhe të indeve të buta. Mostra e indit e marrë gjatë biopsisë i nënshtrohet ekzaminimit patologjik dhe diagnoza e kordomës konfirmohet. Në disa raste, duke përcaktuar profilin gjenetik të tumorit, mund të formësohen opsionet e trajtimit.

Si trajtohet kordoma?

Në trajtimin e kordomës, ndërhyrja kirurgjikale pranohet si metoda parësore e trajtimit. Synohet që tumori të hiqet sa më plotësisht të jetë e mundur. Megjithatë, nëse tumori ndodhet në zona kritike si palca kurrizore ose trungu i trurit, pastrimi i plotë i tij mund të jetë i vështirë. Pas operacionit zbatohet radioterapia dhe synohet shkatërrimi i qelizave tumorale që kanë mbetur. Teknikat e avancuara të radioterapisë, si terapia me protone ose radioterapia stereotaktike, janë opsione efektive trajtimi për kordomat. Kimioterapia zakonisht nuk është efektive në kordoma. Megjithatë, po studiohen disa terapi të synuara dhe imunoterapi. Pas trajtimit, është e nevojshme që pacientët të ndiqen rregullisht dhe të monitorohen për një kohë të gjatë kundrejt rrezikut të rikthimit.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Kjo përmbajtje është përgatitur me kontributin e Bordit Editorial të Anadolu Medical Center, ka vetëm qëllim informues të përgjithshëm dhe bazohet në të dhënat shkencore të vlefshme në datën e publikimit. Për vlerësimin, diagnozën dhe trajtimin e një gjendjeje shëndetësore duhet të konsultoheni gjithmonë me mjekun ose me një institucion shëndetësor të autorizuar.

Mjekët e fushës «Ortopedia dhe traumatologjia» në Anadolu

İbrahim Akmaz

Profesor I Asociuar I Ortopedisë Dhe Traumatologjisë

Ortopedia dhe traumatologjia

Mehmet Taner Özdemir

M.D. Ortopedi Dhe Traumatologji

Ortopedia dhe traumatologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.