Kanceri kolorektal: simptomat, diagnoza dhe trajtimi

Kanceri kolorektal, i cili zhvillohet në indet e kolonit (zorrës së trashë) dhe të rektumit (pjesës së fundit të zorrës së trashë), është një nga llojet më të shpeshta të kancerit në mbarë botën. Zakonisht fillon me formacione beninje në murin e zorrës që quhen polipe dhe me kalimin e kohës mund të kthehet në kancer. Kur diagnostikohet herët, mundësia e trajtimit është shumë e lartë.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është kanceri kolorektal?

Është një lloj kanceri që fillon me rritje jonormale të qelizave të kolonit (zorrës së trashë) dhe të rektumit (pjesës së fundit të zorrës së trashë). Zakonisht fillon me rritje të vogla beninje në murin e zorrës që quhen polipe. Këto polipe me kalimin e kohës mund të rriten dhe të shndërrohen në tumore malinje dhe, nëse nuk trajtohen, mund të përhapen në indet përreth, në nyjet limfatike dhe në organe të largëta.

Kanceri kolorektal zhvillohet në pjesën e fundit të sistemit tretës. Është një nga llojet më të shpeshta të kancerit në mbarë botën. Shihet shpesh si te burrat, ashtu edhe te gratë. Diagnostikohet më shpesh te personat mbi 50 vjeç. Kur diagnostikohet herët, është një sëmundje që mund të trajtohet. Kontrollet e rregullta (skriningu) dhe një mënyrë jetese e shëndetshme janë të rëndësishme për parandalimin dhe diagnozën e hershme të kancerit kolorektal.

Cilat janë simptomat e kancerit kolorektal?

Simptomat mund të ndryshojnë në varësi të madhësisë së kancerit, zonës ku ndodhet dhe stadit të tij. Në stadin e hershëm mund të mos shfaqet asnjë simptomë. Megjithatë, ndërsa sëmundja përparon, shfaqen ndryshime në zakonet e zorrëve dhe shqetësime fizike. Për këtë arsye, kur vihen re simptomat e mëposhtme, është e rëndësishme t'i drejtohemi një mjeku pa humbur kohë. Simptomat e kancerit kolorektal mund të renditen si më poshtë:

• Ndryshime në zakonet e zorrëve: Diarre, kapsllëk ose ndryshime të vazhdueshme në konsistencën e jashtëqitjes.
• Gjak në jashtëqitje: Shfaqja e gjakut me ngjyrë të kuqe të ndezur ose të errët.
• Dhimbje barku dhe fryrje: Dhimbje në formë ngërçi që shtohen veçanërisht pas ngrënies ose ndjesi e vazhdueshme fryrjeje.
• Dhimbje ose shqetësim në anus: Dhimbje që shfaqet gjatë ose pas defekimit.
• Ndjesi zbrazjeje jo të plotë: Ndjesia se zorrët nuk janë zbrazur plotësisht.
• Humbje peshe pa shkak: Humbje peshe brenda një kohe të shkurtër, pa dietë ose ushtrime të qëllimshme.
• Anemia (pakësia e gjakut): Mungesë hekuri që shkakton simptoma si dobësi, lodhje dhe zbehje.
• Shenja të bllokimit të zorrëve: Në stadet e avancuara, dhimbje e fortë dhe të vjella për shkak të pengimit të kalimit të jashtëqitjes.

Këto simptoma mund të mos jenë specifike vetëm për kancerin kolorektal. Ato mund të shfaqen edhe në sëmundje të tjera të zorrëve. Megjithatë, nëse simptomat janë të vazhdueshme, është e nevojshme t'i drejtohemi mjekut për një diagnozë të hershme.

Pse shfaqet kanceri kolorektal?

Ai lind nga bashkimi i predispozitës gjenetike dhe faktorëve mjedisorë. Kanceri zhvillohet kur qelizat në indin e kolonit ose të rektumit shumohen në mënyrë të pakontrolluar për shkak të dëmtimit në materialin e tyre gjenetik. Këto ndryshime qelizore zakonisht ndodhin si rezultat i plakjes së qelizave të shëndetshme, i ndikimit të faktorëve mjedisorë ose i mutacioneve gjenetike.

Faktorët gjenetikë e rrisin rrezikun kur në familje ka histori kanceri kolorektal. Veçanërisht sindromat e trashëgueshme si polipoza adenomatoze familjare (FAP) ose kanceri kolorektal i trashëguar jopolipoz (HNPCC) e rrisin shumë rrezikun e kancerit. Ndër faktorët mjedisorë dhe ata që lidhen me mënyrën e jetesës mund të përmenden të ushqyerit me pak fibra dhe shumë yndyrë, konsumi i tepërt i mishit të kuq ose i ushqimeve të përpunuara, obeziteti dhe palëvizshmëria. Gjithashtu, prania e polipeve në zorrë dhe sëmundjet inflamatore afatgjata të zorrëve luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e kancerit kolorektal. Mosha e shtyrë është një tjetër faktor rreziku. Te personat mbi 50 vjeç kanceri kolorektal shihet më shpesh. Për këtë arsye, ata që kanë predispozitë gjenetike ose që janë të ekspozuar ndaj faktorëve të mësipërm të rrezikut nuk duhet t'i neglizhojnë testet e rregullta të skriningut.

Si diagnostikohet kanceri kolorektal?

Diagnoza e kancerit kolorektal vendoset duke bashkuar ankesat e pacientit, historinë mjekësore dhe metoda të ndryshme diagnostike. Meqë diagnoza e hershme rrit suksesin e trajtimit, skriningu i rregullt rekomandohet kur vihen re simptoma ose për ata që mbartin faktorë rreziku. Metodat që përdoren në diagnozën e kancerit kolorektal janë:

Ekzaminimi fizik dhe testet

Mjeku vlerëson simptomat e pacientit dhe historinë e kancerit në familje. Gjatë ekzaminimit fizik kontrollohen fryrjet në zonën e barkut dhe, me ekzaminim rektal, formacionet jonormale. Më pas mjeku mund të kërkojë testet e mëposhtme:

• Testi i gjakut okult (FOBT): Përdoret për të zbuluar gjakderdhjet në jashtëqitje që nuk duken me sy.
• Testi imunokimik fekal (FIT): E zbulon gjakun në jashtëqitje në mënyrë më të ndjeshme. Këto teste mund të ndihmojnë në përcaktimin e kancerit në stadin e hershëm.

Kolonoskopia

Është metoda më efektive në diagnozën e kancerit kolorektal. Me ndihmën e një tubi të hollë e fleksibël dhe të një kamere ekzaminohet i gjithë koloni dhe rektumi. Nëse zbulohen inde të dyshimta ose polipe, gjatë së njëjtës procedurë mund të merret biopsi.

Sigmoidoskopia dhe imazheria

Përdoret për të ekzaminuar pjesën e poshtme të kolonit dhe rektumin. Është më pak invazive, por nuk lejon vlerësimin e të gjithë kolonit. Krahas saj mund të kërkohen edhe teknikat e mëposhtme të imazherisë:

• Kolonografia me CT (kolonoskopia virtuale): Krijon një imazh 3-dimensional të kolonit dhe përcakton tumoret.
• Rezonanca magnetike (MRI): Përdoret për të vlerësuar përhapjen e kancerit.
• Tomografia me emetim pozitronesh (PET): Preferohet për zbulimin e metastazave.

Biopsia

Indet e marra gjatë kolonoskopisë ekzaminohen në laborator dhe konfirmohet prania e qelizave kanceroze. Kjo është e nevojshme për diagnozën përfundimtare.

Analizat e gjakut

Shënuesit tumoralë si CEA (antigjeni karcinoembrional) mund të përdoren për të ndjekur praninë e kancerit dhe përgjigjen ndaj trajtimit.

Cilat janë metodat e trajtimit të kancerit kolorektal?

Për trajtimin e kancerit kolorektal mund të aplikohen metoda të ndryshme si kirurgjia, kimioterapia, radioterapia dhe terapitë e targetuara. Në rastet e diagnostikuara herët trajtimi është më i thjeshtë dhe më efektiv, ndërsa në stadet e avancuara mund të nevojitet kombinimi i më shumë se një metode. Kirurgjia është metoda më e zakonshme e trajtimit të kancerit kolorektal. Në stadin e hershëm, polipi kanceroz ose tumori mund të hiqet nga koloni ose rektumi. Në stadet më të avancuara, hiqet një pjesë e segmentit të prekur të zorrës dhe pastrohen edhe nyjet limfatike përreth. Nëse është e nevojshme, mund të kryhet kolostomi e përhershme ose e përkohshme.

Cilët janë faktorët e rrezikut për kancerin kolorektal?

Një nga faktorët më të rëndësishëm të rrezikut është mosha e shtyrë. Kanceri kolorektal zakonisht shihet më shpesh mbi moshën 50 vjeç. Te personat me histori familjare të kancerit kolorektal ose të polipeve, rreziku për t'u prekur nga ky lloj kanceri rritet. Gjithashtu, sindromat gjenetike mund ta rrisin ndjeshëm rrezikun. Edhe zakonet e të ushqyerit ndikojnë në zhvillimin e këtij lloji kanceri. Dietat me pak fibra dhe shumë yndyrë, si dhe konsumi i mishit të kuq dhe i ushqimeve të përpunuara mund ta rrisin rrezikun e kancerit kolorektal. Gjithashtu, faktorët e mënyrës së jetesës si obeziteti dhe palëvizshmëria fizike janë faktorë të tjerë të rëndësishëm që e rritin rrezikun. Te personat me sëmundje inflamatore afatgjata të zorrëve (për shembull, koliti ulceroz dhe sëmundja e Crohn-it) rreziku i zhvillimit të kancerit është gjithashtu i lartë. Përveç kësaj, problemet kronike shëndetësore si diabeti i tipit 2 mund ta rrisin këtë rrezik. Për të ulur rrezikun e kancerit kolorektal, ka rëndësi të madhe adoptimi i një mënyre jetese të shëndetshme, ushtrimet e rregullta fizike dhe mosneglizhimi i testeve të skriningut.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Mjekët e fushës «Gastroenterologjia» në Anadolu

A. Melih Özel

Profesor I Gastroenterologjisë

Gastroenterologjia

H. Murat Gürsoy

M.D. Profesor I Asociuar I Gastroenterologjisë

Gastroenterologjia

Ayhan Erdemir

Dr. Profesor I Asociuar I Kirurgjia

Kirurgjia e përgjithshme

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.