“Kanceret e heshtura”: çfarë do të thotë ky term?

Kanceri është një sëmundje në të cilën qelizat, nën ndikimin e faktorëve gjenetikë dhe mjedisorë, shumohen në mënyrë të pakontrolluar dhe dëmtojnë indet e shëndetshme. Disa lloje kanceri nuk japin simptoma të dukshme në stadin e hershëm. Ato mund të përparojnë për vite pa u vënë re dhe, kur diagnostikohen, mund të kenë arritur stade të avancuara. Këto lloje kanceri quhen "kancere të heshtura" (tinëzare). Meqë kanceret e heshtura zakonisht përparojnë ngadalë dhe nuk japin simptoma, diagnostikimi i hershëm i tyre është mjaft i vështirë. Megjithatë, me kontrolle të rregullta shëndetësore, me uljen e faktorëve të rrezikut te personat me predispozitë gjenetike dhe me ndryshime të vetëdijshme në stilin e jetesës, diagnostikimi i hershëm i këtyre kancereve mund të bëhet i mundur.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Cilat janë kanceret më të heshtura?

Disa lloje kanceri konsiderohen të heshtura sepse përparojnë pa dhënë simptoma. Sëmundja zakonisht vihet re kur ka arritur stade të avancuara dhe procesi i trajtimit bëhet më i ndërlikuar. Kanceret më të heshtura janë këto:

• Kanceri i pankreasit: Meqë nuk jep simptoma në stadin e hershëm, është një nga llojet më vdekjeprurëse të kancerit. Zakonisht shfaqet me humbje peshe, verdhëz dhe dhimbje shpine.
• Kanceri i vezores: Është një nga kanceret më të heshtura te gratë. Simptomat si fryrja e barkut, tretja e vështirë dhe dhimbja e barkut vihen re vonë.
• Kanceri i mushkërive: Meqë jep simptoma vonë, kur diagnostikohet zakonisht është në stad të avancuar.
• Kanceri i mëlçisë: Jep simptoma si lodhje, mungesë oreksi dhe humbje peshe, por këto zakonisht ngatërrohen me sëmundje të tjera.
• Kanceri i zorrës së trashë (kolonit): Është një nga llojet e kancerit që zhvillohet në sistemin tretës dhe nuk jep simptoma në stadin e hershëm. Mund të diagnostikohet herët me teste të rregullta depistimi.
• Kanceri i veshkës: Zakonisht përparon pa dhimbje dhe në stadin e avancuar shfaqet me simptoma si gjak në urinë dhe dhimbje në mes.
• Kanceri i tiroides: Mund të rritet në heshtje dhe mund të zbulohet vetëm me ekografi ose biopsi.

Cilat janë simptomat e kancereve të heshtura?

Kanceret e heshtura janë sëmundje që vihen re me vështirësi, sepse nuk shfaqin simptoma të qarta në stadin e hershëm. Këto kancere zakonisht përparojnë ngadalë në trup dhe, kur japin simptoma, sëmundja mund të ketë arritur stadet e avancuara. Shpesh simptomat ngatërrohen me sëmundje të tjera, prandaj diagnostikimi i hershëm vështirësohet. Simptomat mund të ndryshojnë në varësi të llojit të kancerit, organit ku ndodhet dhe shpejtësisë së përhapjes. Megjithatë, ekzistojnë disa simptoma të përbashkëta. Humbja e pashpjegueshme e peshës, lodhja kronike, problemet e vazhdueshme të tretjes, anemia, mungesa e oreksit dhe zmadhimi i nyjave limfatike mund të jenë shenja se në trup ka një problem. Përveç kësaj, disa lloje kanceri mund të përhapen në organe të largëta si kockat, mëlçia ose mushkëritë dhe të shfaqen me simptoma të tjera. Për këtë arsye është shumë e rëndësishme të vëzhgohen mirë ndryshimet në trup dhe të mos neglizhohen kontrollet e rregullta shëndetësore. Simptomat e shpeshta të kancereve të heshtura janë këto:

• Humbje e pashpjegueshme e peshës: Humbja e më shumë se 5-10 kg në një kohë të shkurtër pa dietë apo ushtrime mund të jetë simptomë veçanërisht e kancerit të stomakut, pankreasit dhe mushkërive.
• Lodhje kronike: Ndjenja e dobësisë dhe e lodhjes së tepërt që nuk kalon edhe pas pushimit mund të jetë pasojë e fillimit të përhapjes së qelizave kancerore në trup.
• Mungesë oreksi dhe probleme tretjeje: Fryrja e stomakut që zgjat për një kohë të gjatë, tretja e vështirë, ndryshimet në zakonet e zorrëve dhe kapsllëku ose diarreja e vazhdueshme janë ndër simptomat e kancerit të kolonit dhe të stomakut.
• Zmadhim i nyjave limfatike: Vënia re e ënjtjeve pa dhimbje në qafë, sqetull dhe ijë mund të jetë shenjë e limfomës ose e kancereve metastatike.
• Gulçim dhe kollë e vazhdueshme: Janë ndër simptomat më të zakonshme të kancerit të mushkërive. Veçanërisht nxjerrja e gëlbazës me gjak, kolla që nuk kalon dhe dhimbja e kraharorit janë simptoma që duhen marrë parasysh.
• Ndryshime në lëkurë: Plagët në lëkurë që nuk shërohen, njollat e errëta që shfaqen papritur ose rritja e shpejtë dhe ndryshimi i formës së nishaneve mund të jenë paralajmërues të kancerit të lëkurës.
• Dhimbje që nuk kalojnë: Dhimbjet e kokës, dhimbjet e kockave ose dhimbjet e shpinës me shkak të pashpjegueshëm mund të lidhen me kancerin e trurit ose të kockave.
• Temperaturë e vazhdueshme dhe djersitje gjatë natës: Temperatura, e cila mund të shihet veçanërisht në lloje kanceri si limfoma dhe leucemia, mund të jetë një reagim i sistemit imunitar të trupit.
• Ndryshime në urinë dhe jashtëqitje: Urina ose jashtëqitja me gjak janë ndër simptomat e rëndësishme të llojeve të kancerit si kanceri i veshkës, i fshikëzës urinare ose i kolonit.
• Ngjirje e zërit dhe vështirësi në gëlltitje: Këto simptoma, që shihen në kancerin e laringut, të ezofagut dhe të tiroides, duhen marrë parasysh nëse vazhdojnë për një kohë të gjatë.

Shkaqet e kancereve të heshtura

Në shfaqjen e tyre luajnë rol të madh faktorët gjenetikë, faktorët mjedisorë dhe stili i jetesës. Këto kancere mund të diagnostikohen me vështirësi, sepse zakonisht përparojnë ngadalë dhe nuk japin simptoma në stadin e hershëm. Disa lloje kanceri lidhen drejtpërdrejt me faktorë të caktuar rreziku. Për shembull, ekspozimi i tepërt ndaj diellit lidhet me kancerin e lëkurës, ndërsa ushqyerja e keqe dhe obeziteti lidhen me kancerin e stomakut dhe të zorrëve. Gjithashtu, faktorë si dobësimi i sistemit imunitar, ekspozimi ndaj toksinave dhe sëmundjet kronike mund të shkaktojnë kancer. Ndër shkaqet e kancereve të heshtura janë:

• Predispozita gjenetike: Te personat me histori kanceri në familje, rreziku për t'u prekur nga disa lloje kanceri është më i lartë. Për shembull, kanceri i gjirit dhe i zorrëve mund të kenë trashëgimi gjenetike.
• Ushqyerja jo e shëndetshme: Mishrat e përpunuar dhe ushqimet shumë të yndyrshme e të sheqerosura mund të shkaktojnë rritjen e radikaleve të lira që nxisin kancerin. Ushqimet të varfra në fibra dhe me vlerë të ulët ushqyese mund të rrisin rrezikun e kancerit të stomakut dhe të zorrëve.
• Obeziteti dhe mungesa e aktivitetit fizik: Pesha e tepërt luan rol në shfaqjen e shumë llojeve të kancerit, veçanërisht të kancerit të gjirit, mitrës, zorrëve dhe veshkës. Ushtrimet e rregullta fizike mund ta ulin ndjeshëm rrezikun e kancerit.
• Rrezatimi dhe toksinat mjedisore: Ekspozimi ndaj kimikateve të dëmshme mund ta rrisë rrezikun e kancerit, veçanërisht te personat që jetojnë ose punojnë në zona industriale. Gjithashtu, rrezatimi dhe ndotja e ajrit mund të shkaktojnë sëmundje si kanceri i mushkërive.
• Viruset dhe infeksionet: HPV (Human Papilloma Virus) lidhet drejtpërdrejt me kancerin e qafës së mitrës, ndërsa hepatiti B dhe C me kancerin e mëlçisë. Infeksionet kronike, duke dobësuar sistemin imunitar, mund të çojnë në zhvillimin e kancerit.
• Dobësimi i sistemit imunitar: Sëmundjet autoimune ose barnat imunosupresive mund ta vështirësojnë luftën e trupit kundër qelizave kancerore.
• Stresi afatgjatë dhe inflamacioni kronik: Stresi, duke dobësuar sistemin imunitar, mund të rrisë prirjen ndaj kancerit. Dihet gjithashtu se inflamacioni kronik mund të dëmtojë ADN-në e qelizave dhe të shkaktojë kancer.

Cilat janë simptomat e heshtura të kancerit të mushkërive?

Kanceri i mushkërive është një sëmundje e heshtur që mund të përparojë pa dhënë simptoma në stadin e hershëm. Sëmundja zakonisht fillon të shfaqë simptoma të qarta kur arrin stadet e avancuara. Megjithatë, disa simptoma të hershme mund të vihen re gjatë kontrolleve rutinë ose rastësisht. Përparimi i heshtur i kancerit të mushkërive mund të bëjë që shumë pacientë të diagnostikohen vonë dhe që shanset e trajtimit të ulen. Për këtë arsye, veçanërisht personat e ekspozuar ndaj ndotjes së ajrit ose ata me histori kanceri të mushkërive në familje duhet t'i marrin seriozisht këto simptoma. Simptomat e heshtura të kancerit të mushkërive janë këto:

• Kollë kronike dhe pa shkak: Kolla që zgjat prej kohësh, që përkeqësohet gradualisht ose që shoqërohet me ndryshim të zërit mund të jetë simptomë kanceri.
• Dhimbje kraharori: Mund të jetë një dhimbje e lehtë, por e vazhdueshme, që ndihet gjatë frymëmarrjes ose gjatë marrjes së frymës thellë. Kjo dhimbje ndonjëherë mund të përhapet edhe në shpinë dhe shpatulla.
• Gulçim: Në stadin e hershëm ndihet shumë lehtë, por me kalimin e kohës mund të shkaktojë vështirësi edhe gjatë aktiviteteve të përditshme.
• Mungesë oreksi dhe humbje peshe: Humbja e pashpjegueshme e peshës mund të tregojë praninë e qelizave kancerore që ndikojnë në metabolizëm.
• Dobësi dhe lodhje e vazhdueshme: Humbja e energjisë mund të jetë tregues se trupi po lufton me qelizat kancerore.
• Infeksione të shpeshta të rrugëve të frymëmarrjes: Përsëritja e shpeshtë e sëmundjeve si bronkiti ose pneumonia mund të tregojë se në indin e mushkërive ka një gjendje anormale.
• Ngjirje e zërit dhe vështirësi në gëlltitje: Mund të zhvillohen për shkak të tumoreve që shtypin kordat zanore ose të ndryshimeve në rrugët e frymëmarrjes.
• Ënjtje dhe trashje e majave të gishtave: Zgjerimi anormal i majave të gishtave (gishtat në formë shkopi daulleje) mund të jetë ndër simptomat e hershme të kancerit të mushkërive.
• Gëlbazë me gjak (hemoptizë): Edhe pse është simptomë e rrallë, vënia re e gjakut në gëlbazë mund të jetë një shenjë serioze për kancerin e mushkërive.
• Dhimbje shpine dhe shpatullash që nuk kalojnë: Tumoret që prekin nervat përreth mushkërive mund të shkaktojnë dhimbje në shpinë, shpatull dhe krah.

Meqë këto simptoma zakonisht fillojnë lehtë, shumë pacientë mund t'i neglizhojnë. Megjithatë, nëse një ose disa nga simptomat e mësipërme vazhdojnë për një kohë të gjatë, është e rëndësishme që personat në grupin e rrezikut t'i drejtohen mjekut pa humbur kohë. Diagnostikimi i hershëm mund ta rrisë suksesin e procesit të trajtimit.

Cilat kancere japin simptoma dhe cilat jo?

Kanceret zakonisht shfaqin simptoma në stade të ndryshme dhe në mënyra të ndryshme. Disa lloje kanceri shfaqin simptoma të qarta që në fazën e hershme, ndërsa disa të tjera mund të përparojnë pa dhënë simptoma deri në stade shumë të vona. Llojet e mëposhtme të kancerit mund të shfaqin simptoma të dallueshme edhe në stadin e hershëm:

• Kanceri i lëkurës: Mund të japë simptoma me njolla anormale në lëkurë, vonesë në shërimin e plagëve ose ndryshime të nishaneve.
• Kanceri i gjirit: Mund të shfaqë simptoma në formën e një mase në gji, rrjedhjeje nga thithka ose ndryshimesh në formë.
• Kanceri i qafës së mitrës: Çrregullimet e ciklit menstrual, gjakderdhjet vaginale anormale dhe dhimbja e legenit janë ndër simptomat e hershme.
• Kanceri i kolonit: Mund të shfaqet me simptoma si gjak në jashtëqitje, ndryshime në zakonet e zorrëve dhe dhimbje barku.
• Kanceri i ezofagut: Mund të shfaqë simptoma si vështirësi në gëlltitje, ndjesi ngecjeje në fyt, humbje peshe dhe dhimbje kronike kraharori.

Kanceret e mëposhtme nuk japin simptoma në stadin e hershëm, por mund të vihen re në fazat e avancuara. Llojet e kancerit që nuk japin simptoma janë këto:

• Kanceri i mushkërive: Zakonisht nuk vihet re deri në stadet e avancuara dhe nuk shfaq simptoma të qarta në stadin e hershëm.
• Kanceri i pankreasit: Është një nga kanceret më të rrezikshme që përparojnë në heshtje. Shpesh shfaqet në stad të avancuar me verdhëz, humbje peshe dhe dhimbje barku.
• Kanceri i veshkës: Mund të mos shfaqë simptoma në fazat e hershme. Në stadin e avancuar mund të ketë simptoma si gjak në urinë ose dhimbje anësore.
• Kanceri i mëlçisë: Në fillim nuk ka simptoma të qarta; ndërsa përparon, shfaqen simptoma si verdhëza, fryrja e barkut dhe humbja e peshës.
• Kanceri i ovarit (vezores): Te gratë njihet si "vrasësi i heshtur", sepse simptomat e hershme janë shumë të lehta dhe zakonisht nuk vihen re. Përparon me simptoma të lehta si fryrje, mungesë oreksi dhe dhimbje në pjesën e poshtme të barkut.

Për t'u mbrojtur nga llojet e kancerit që japin ose nuk japin simptoma, ka rëndësi të madhe kryerja e kontrolleve të rregullta shëndetësore, kujdesi ndaj stilit të jetesës dhe shmangia e faktorëve të rrezikut. Veçanërisht për diagnostikimin e hershëm të kancereve që nuk japin simptoma nevojiten depistime rutinë.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Mjekët e fushës «Onkologjia mjekësore» në Anadolu

Bülent Karagöz

Md Prof. Prof. E Onkologjisë Mjekësore

Onkologjia mjekësore

Şeref Kömürcü

Md Profesor I Onkologjisë Mjekësore

Onkologjia mjekësore

Sinan Karaaslan

Md Doktor I Onkologjisë Mjekësore

Onkologjia mjekësore

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.