Diarreja me gjak: shkaqet, dizenteria dhe trajtimi

Diarreja me gjak, e njohur në mjekësi si dizenteri, është një infeksion i rëndë i zorrëve në të cilin bashkë me jashtëqitjen shihen gjak dhe mukus. Shfaqet si pasojë e zhvillimit të inflamacionit dhe ulçerimit në zorrë për shkak të infeksioneve bakteriale, virale ose parazitare. Ndër shkaqet më të shpeshta janë konsumi i ujit të ndotur dhe i ushqimeve johigjienike. Dizenteria shihet shpesh veçanërisht në vendet në zhvillim, në zonat ku higjiena nuk është e mjaftueshme, dhe është sëmundje ngjitëse. Meqë te personat me sistem imunitar të dobët, te fëmijët dhe te të moshuarit mund të kalojë më rëndë, diagnoza dhe trajtimi i hershëm kanë rëndësi të madhe. Sëmundja, ndryshe nga një diarre e thjeshtë, mund të shkaktojë dhimbje të forta barku, temperaturë dhe dehidratim.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është diarreja me gjak (dizenteria)?

Është një sëmundje e sistemit tretës që karakterizohet nga shfaqja e gjakut dhe mukusit në jashtëqitje, si pasojë e dëmtimit të zorrëve për shkak të infeksionit ose inflamacionit. Më shpesh shfaqet për shkak të mikroorganizmave që transmetohen nga uji i ndotur dhe ushqimet e kontaminuara. Meqë kjo sëmundje shkakton inflamacione serioze në zorrë, ajo shfaqet me shenja si dhimbje të forta barku, temperaturë e lartë, të vjella dhe çrregullime në lëvizjet e zorrëve. Si pasojë e formimit të ulçerave në muret e zorrëve ndodh gjakderdhje dhe në jashtëqitje shihen gjak dhe mukus.

Shkaqet më të shpeshta të dizenterisë janë infeksionet bakteriale (veçanërisht llojet Shigella dhe E. coli) dhe infeksionet parazitare (si amebiaza), dhe shihen më shpesh në kushte johigjienike. Meqë sëmundja mund të shkaktojë komplikime serioze veçanërisht te fëmijët, te të moshuarit dhe te personat me sistem imunitar të dobët, ajo nuk duhet neglizhuar dhe duhet trajtuar patjetër.

Cilat janë llojet e diarresë me gjak (dizenterisë)?

Në varësi të mikroorganizmit që e shkakton, ndahet në dy grupe kryesore. Shkaqet dhe metodat e trajtimit të të dy grupeve ndryshojnë nga njëra-tjetra. Llojet e diarresë me gjak janë si më poshtë:

• Dizenteria bacilare (dizenteria bakteriale): Shkaktohet nga baktere si bakteri Shigella ose E. coli. Transmetohet nëpërmjet ujit të ndotur, ushqimeve johigjienike ose kontaktit me persona të infektuar. Vërehen diarre e rëndë, gjak dhe mukus në jashtëqitje, temperaturë, dridhje, dhimbje barku dhe shenja dehidratimi.
• Dizenteria amebike (dizenteria parazitare): Shkaktohet nga ameba e quajtur Entamoeba histolytica. Ndodh për shkak të ujit të pijshëm të ndotur dhe konsumit të ushqimeve johigjienike. Ndihet me diarre të lehtë deri mesatare, probleme kronike të zorrëve, gjak dhe mukus në jashtëqitje dhe fryrje.

Të dy llojet, nëse nuk trajtohen, mund të shkaktojnë komplikime serioze dhe mund të krijojnë rreziqe jetësore si perforimi i zorrës (shpimi i zorrës) dhe humbja serioze e ujit (dehidratimi).

Simptomat e diarresë me gjak (dizenterisë)

Meqë dizenteria shkakton dëmtime serioze në zorrë, ajo shfaqet me shenja shumë më të rënda se një diarre e thjeshtë. Shenjat mund të ndryshojnë në varësi të llojit të sëmundjes, ashpërsisë dhe gjendjes imunitare të pacientit. Shenjat e shpeshta të diarresë me gjak:

• Shfaqja e gjakut dhe mukusit në jashtëqitje
• Dhimbje të forta barku dhe ngërçe
• Dëshirë e shpeshtë dhe urgjente për defekim (tenezma)
• Temperaturë e lartë dhe dridhje
• Të përziera dhe të vjella
• Humbje e oreksit dhe humbje peshe
• Gazra në zorrë dhe fryrje
• Humbje intensive e ujit (dehidratim), dobësi dhe këputje

Meqë dizenteria mund të shkaktojë humbje serioze uji (dehidratim) veçanërisht te fëmijët dhe te të moshuarit, duhet treguar kujdes. Nëse personi ka shpesh jashtëqitje të ujshme dhe me gjak, duhet t'i drejtohet urgjentisht një mjeku.

Si transmetohet diarreja me gjak (dizenteria)?

Është një sëmundje shumë ngjitëse. Zakonisht përhapet nëpërmjet mungesës së higjienës, ujit jo të pastër dhe ushqimeve të kontaminuara (të ndotura me mikrobe). Infeksioni, që fillon me vendosjen e baktereve, viruseve ose parazitëve në zorrë, mund të përhapet në mjedis nëpërmjet jashtëqitjes dhe t'u kalojë njerëzve të tjerë.

Transmetimi shihet më shpesh veçanërisht në vendet në zhvillim, në vendet ku sistemet e ujit dhe të kanalizimeve janë të pamjaftueshme, në mjediset e mbipopulluara dhe në zonat ku higjiena personale është e ulët. Megjithatë, nëse nuk respektohen rregullat e higjienës, raste infeksioni mund të shfaqen edhe në vendet e zhvilluara. Rrugët e transmetimit të dizenterisë janë si më poshtë:

• Konsumi i ujit të pijshëm të ndotur: Pirja e ujit të kontaminuar me baktere ose parazitë është një nga shkaqet më të shpeshta të infeksionit.
• Konsumi i ushqimeve johigjienike: Perimet dhe frutat e gjalla ose të palara mirë, si dhe produktet e mishit të gatuara në mënyrë të pamjaftueshme, mund të shkaktojnë transmetimin e sëmundjes.
• Kontakti i drejtpërdrejtë me persona të infektuar: Shtrëngimi i duarve me një person të infektuar që nuk i lan mirë duart pas tualetit ose përdorimi i sendeve të përbashkëta mund ta transmetojë sëmundjen.
• Tualetet e përbashkëta ose pishinat: Tualetet publike që nuk pastrohen mjaftueshëm ose uji i ndotur i pishinave mund të mbartin mikrobet e dizenterisë.
• Insektet dhe mizat: Duke i bartur mikroorganizmat mbi ushqime, mund të shkaktojnë transmetimin.
• Foshnjat që nuk ushqehen me qumësht gjiri: Foshnjat me sistem imunitar të pazhvilluar mjaftueshëm mund të infektohen nëpërmjet formulave dhe biberonëve johigjienikë.

Për të parandaluar transmetimin e dizenterisë ka rëndësi të madhe konsumi i ujit të pastër, kujdesi për higjienën personale dhe kujdesi për higjienën e ushqimit. Veçanërisht larja e duarve pas tualetit dhe larja e mirë e perimeve dhe frutave të gjalla mund ta parandalojnë përhapjen e sëmundjes.

Pse shfaqet diarreja me gjak (dizenteria)?

Dizenteria shfaqet si pasojë e vendosjes së baktereve, parazitëve ose viruseve në zorrë dhe e krijimit të një infeksioni serioz. Shkaku kryesor i sëmundjes është inflamacioni i mureve të zorrëve dhe shkatërrimi i qelizave në këtë zonë. Infeksioni, duke dëmtuar shtresën e mukusit në zorrë, shkakton formimin e gjakut dhe mukusit në jashtëqitje. Faktorët bakterialë që shkaktojnë dizenteri zakonisht klasifikohen si më poshtë:

• Bakteri Shigella: Është shkaktari bakterial më i shpeshtë i dizenterisë dhe quhet "shigelozë". Zakonisht transmetohet nëpërmjet ujit të ndotur dhe ushqimeve johigjienike.
• Escherichia coli enteroinvazive (EIEC): Është një lloj E. coli që, duke dëmtuar mukozën e zorrëve, shkakton diarre me gjak.
• Salmonella dhe Campylobacter: Zakonisht transmetohen nga pula dhe produktet e qumështit të gatuara keq dhe mund të shkaktojnë infeksion të stomakut dhe zorrëve.

Shkaktari i dizenterisë amebike është Entamoeba histolytica. Duke shkaktuar ulçera në muret e zorrëve, çon në shfaqjen e diarresë me gjak. Shihet më gjerësisht në vendet në zhvillim. Shkaqet virale të sëmundjes, nga ana tjetër, janë rotavirusi dhe norovirusi. Këta janë viruse që zakonisht shkaktojnë diarre të rëndë dhe humbje lëngjesh te fëmijët. Faktorët që krijojnë terren për shfaqjen e sëmundjes janë si më poshtë:

• Konsumi i ujit të ndotur dhe konsumi i ushqimeve johigjienike.
• Sistemi imunitar i dobët, veçanërisht te fëmijët, të moshuarit dhe të sëmurët kronikë.
• Mosrespektimi i rregullave të higjienës, veçanërisht moslarja e duarve pas tualetit.
• Kushtet e jetesës të mbipopulluara dhe johigjienike, për shembull kampet e refugjatëve ose kazermat ushtarake.
• Stresi dhe lodhja e tepërt, duke ulur rezistencën e trupit, mund të bëjnë që sëmundja të transmetohet më lehtë.

Për të parandaluar përhapjen e sëmundjes, duhet konsumuar ujë i pastër, duhen respektuar rregullat e higjienës dhe ushqimet duhen konsumuar pasi të jenë larë mirë.

Si kalon diarreja me gjak (dizenteria)?

Dizenteria në rastet e lehta shpesh mund të shërohet me masa të thjeshta që mund të zbatohen në shtëpi. Megjithatë, në rastet e rënda nevojitet ndërhyrje mjekësore. Pika më e rëndësishme gjatë procesit të shërimit të sëmundjes është zbatimi i një programi të ushqyeri që synon parandalimin e humbjes së lëngjeve pa i lodhur tepër zorrët, si dhe kujdesi për higjienën. Gjatë procesit të trajtimit të dizenterisë mund të zbatohen këto metoda:

• Konsumi i shumë lëngjeve: Meqë gjatë sëmundjes ndodh humbje serioze e ujit, duhen pirë të paktën 2-3 litra ujë në ditë.
• Konsumi i ushqimeve të lehta dhe që treten lehtë: Ushqimet e lehta si qulli i orizit, patatet e ziera dhe kosi i qetësojnë zorrët.
• Marrja e probiotikëve që rregullojnë lëvizjet e zorrëve: Probiotikët natyralë si kosi ose kefiri mund ta mbështesin florën e zorrëve.
• Shmangia e pijeve me sheqer dhe me kafeinë: Kafeja, pijet e gazuara dhe pijet me sheqer mund t'i irritojnë më shumë zorrët.
• Respektimi i rregullave të higjienës: Larja e duarve me sapun, veçanërisht gjatë përgatitjes së ushqimit dhe pas tualetit, mund ta parandalojë përhapjen e sëmundjes.

Trajtimi i diarresë me gjak (dizenterisë)

Trajtimi i dizenterisë ndryshon sipas shkakut të sëmundjes. Në rastet e lehta mund të mjaftojnë rimbushja e lëngjeve dhe rregullimi i dietës, ndërsa në rastet e rënda mund të nevojiten trajtim me barna dhe madje shtrim në spital. Që sëmundja të mos përparojë, diagnoza e hershme dhe zbatimi i metodave të përshtatshme të trajtimit janë shumë të rëndësishme. Kur nuk trajtohet, mund të shkaktojë komplikime serioze si shpimi i zorrës, humbja e gjakut dhe insuficienca renale.

Diarreja me gjak (dizenteria) është një sëmundje që mund të përhapet shpejt veçanërisht në mjedise johigjienike dhe që, kur nuk trajtohet, mund të shkaktojë probleme serioze shëndetësore. Diagnoza e hershme, trajtimi i përshtatshëm dhe respektimi i rregullave të higjienës janë metodat më efektive në luftën kundër dizenterisë.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Mjekët e fushës «Gastroenterologjia» në Anadolu

A. Melih Özel

Profesor I Gastroenterologjisë

Gastroenterologjia

H. Murat Gürsoy

M.D. Profesor I Asociuar I Gastroenterologjisë

Gastroenterologjia

Ayhan Erdemir

Dr. Profesor I Asociuar I Kirurgjia

Kirurgjia e përgjithshme

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.