Alergjia te foshnjat: shenjat, diagnoza dhe trajtimi

Alergjia te foshnjat shfaqet si pasojë e reagimit të tepruar të sistemit imunitar ndaj substancave që normalisht janë të padëmshme. Sistemi imunitar, duke i perceptuar si kërcënim substanca si disa ushqime, polenet, marimangat e pluhurit të shtëpisë, qimet e kafshëve ose barnat, mund të reagojë në mënyrë të tepruar. Ky reagim mund të japë simptoma në mënyra të ndryshme në lëkurë, në rrugët e frymëmarrjes, në sistemin tretës ose në shëndetin e përgjithshëm të trupit. Meqë sistemi imunitar i foshnjave ende nuk është zhvilluar plotësisht, reaksionet alergjike mund të shihen më shpesh. Simptomat e alergjisë mund të ndryshojnë sipas llojit të alergjenit ndaj të cilit është ekspozuar foshnja. Te disa foshnja vërehen probleme të lëkurës si skuqjet, ekzema dhe kruajtja. Të tjerat mund të përjetojnë probleme të frymëmarrjes, si rrjedhja e hundës, teshtitja dhe frymëmarrja me fishkëllimë. Alergjitë ushqimore, nga ana tjetër, zakonisht mund të manifestohen me shqetësime të sistemit tretës, si të përzierat, të vjellat, diarreja ose kapsllëku.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Simptomat e alergjisë te foshnjat

Mund të ndryshojnë në varësi të llojit të alergjenit ndaj të cilit ka pasur ekspozim. Te disa foshnja në plan të parë janë reaksionet e lëkurës. Të tjerat mund të shfaqin simptoma të frymëmarrjes ose të sistemit tretës. Simptomat ndonjëherë shfaqen menjëherë, ndërsa ndonjëherë mund të zhvillohen pas ditësh ose javësh. Meqë lloji dhe ashpërsia e alergjisë mund të ndryshojnë, është e rëndësishme që prindërit t'i ndjekin me kujdes ndryshimet në trupin e foshnjës dhe të drejtohen te mjeku kur i vënë re simptomat. Ndër simptomat e zakonshme të reaksionit alergjik janë skuqja e lëkurës, ekzantema, kruajtja, rrjedhja e hundës, frymëmarrja me fishkëllimë, lotimi i syve, problemet e stomakut dhe shqetësimi. Në rastet e rënda mund të vërehen simptoma që kërkojnë ndërhyrje urgjente, si vështirësia në frymëmarrje, të vjellat e forta ose ënjtja e fytyrës dhe e buzëve. Simptomat e alergjisë te foshnjat janë si më poshtë:

• Skuqje dhe ekzantemë e lëkurës
• Ekzemë ose thatësi e lëkurës
• Kruajtje dhe irritim
• Formim urtikarieje (koshereje)
• Rrjedhje dhe bllokim i hundës
• Teshtitje e vazhdueshme
• Frymëmarrje me fishkëllimë dhe vështirësi në frymëmarrje
• Kollë dhe frymëmarrje me gëlbazë
• Lotim dhe kruajtje e syve
• Të përziera dhe të vjella
• Dhimbje barku dhe probleme me gazrat
• Diarre ose kapsllëk
• Ënjtje ose skuqje brenda gojës
• Shqetësim dhe probleme me gjumin
• Ulje e oreksit
• Lodhje dhe dobësi
• Ënjtje e papritur e fytyrës, buzëve ose qepallave

Llojet më të shpeshta të alergjisë te foshnjat

Alergjitë ushqimore janë një nga llojet më të zakonshme të alergjisë te foshnjat. Ushqime si qumështi i lopës, veza, lajthia, gruri dhe soja mund të shkaktojnë reaksione alergjike. Alergjitë e rrugëve të frymëmarrjes, nga ana tjetër, shfaqen për shkak të alergjenëve që barten nëpërmjet ajrit, si polenet, marimangat e pluhurit të shtëpisë dhe qimet e kafshëve. Manifestohen me simptoma si bllokimi i hundës, kolla dhe frymëmarrja me fishkëllimë. Një tjetër lloj alergjie që shihet shpesh te foshnjat janë alergjitë e lëkurës. Shqetësime si ekzema, urtikaria dhe dermatiti atopik zakonisht shfaqen kur lëkura e ndjeshme e foshnjave reagon në mënyrë të tepruar ndaj faktorëve mjedisorë. Alergjitë e kontaktit mund të manifestohen në formën e skuqjes dhe kruajtjes së lëkurës si pasojë e kontaktit me substanca kimike si detergjentët, sapunët dhe parfumet. Ndonjëherë mund të jetë e vështirë të përcaktohet substanca që shkakton alergjinë. Për këtë arsye, kur te foshnja vërehen reaksione alergjike, duhet të kryhen teste alergjie dhe të përcaktohet se cilat substanca janë nxitëse. Llojet më të shpeshta të alergjisë te foshnjat janë si më poshtë:

• Alergjia ndaj proteinës së qumështit të lopës: Është një nga alergjitë ushqimore më të shpeshta te foshnjat. Mund të shkaktojë të vjella, diarre, dhimbje barku dhe skuqje të lëkurës.
• Alergjia ndaj vezës: Kryesisht manifestohet me kruajtje të lëkurës dhe ekzemë.
• Alergjia ndaj lajthisë dhe kikirikut: Mund të çojë në reaksione të rënda (anafilaksi).
• Alergjia ndaj grurit dhe glutenit: Mund të shkaktojë shqetësime të sistemit tretës dhe probleme të lëkurës.
• Alergjia ndaj sojës dhe frutave të detit: Sistemi imunitar, duke reaguar në mënyrë të tepruar, mund të krijojë probleme gastrointestinale.
• Alergjia ndaj poleneve (riniti alergjik): Shkakton rrjedhje të hundës, teshtitje dhe lotim të syve.
• Marimangat e pluhurit të shtëpisë: Te foshnjat mund të shkaktojnë bllokim të hundës, kollë dhe vështirësi në frymëmarrje.
• Alergjia ndaj qimeve të kafshëve: Pas kontaktit me kafshët shtëpiake mund të vërehen kruajtje, teshtitje dhe lotim i syve.
• Ekzema (dermatiti atopik): Shkakton thatësi, skuqje dhe kruajtje të lëkurës.
• Urtikaria (koshere): Manifestohet me njolla të kuqe, të ngritura dhe që kruhen në lëkurë.
• Alergjia ndaj pickimit të insekteve: Mund të çojë në ënjtje të tepërt, skuqje dhe kruajtje të lëkurës.
• Detergjentët, sapunët dhe parfumet: Mund të shkaktojnë irritim dhe skuqje të lëkurës.
• Alergjia ndaj lateksit: Te disa foshnja, pas kontaktit me materiale që përmbajnë lateks, si dorezat ose balonat, mund të zhvillohen reaksione të lëkurës.
• Alergjitë ndaj metaleve dhe stolive: Veçanërisht pas kontaktit me metale si nikeli mund të formohen skuqje.

Faktorët që shkaktojnë alergji te foshnjat

Alergjia te foshnjat shfaqet kur sistemi imunitar reagon në mënyrë të tepruar ndaj substancave të caktuara. Predispozita gjenetike, faktorët mjedisorë, zakonet e të ushqyerit dhe procesi i zhvillimit të sistemit imunitar luajnë një rol të rëndësishëm në shfaqjen e alergjisë. Te foshnjat me histori familjare të sëmundjeve alergjike (astmë, ekzemë, rinit sezonal/ethe e barit), rreziku i alergjisë është më i lartë. Meqë sistemi imunitar i foshnjave ende nuk është zhvilluar plotësisht, ato janë më të ndjeshme ndaj faktorëve mjedisorë. Alergjenët e rrugëve të frymëmarrjes, si polenet, marimangat e pluhurit të shtëpisë, qimet e kafshëve dhe mykun, mund të manifestohen te foshnjat me simptoma si rrjedhja e hundës, kolla dhe vështirësia në frymëmarrje.

Edhe ushqyerja e foshnjës është një faktor i rëndësishëm në zhvillimin e alergjisë. Ushqime si proteina e qumështit të lopës, veza, lajthia, soja dhe gruri mund të shkaktojnë reaksione alergjike te foshnjat e ndjeshme. Fillimi i hershëm i ushqimeve plotësuese ose konsumimi i tepërt i ushqimeve që përmbajnë alergjenë mund të bëjë që sistemi imunitar të reagojë gabimisht. Për më tepër, edhe ushqimet që konsumon nëna gjatë shtatzënisë dhe periudhës së ushqyerjes me gji mund të ndikojnë në rrezikun e alergjisë te foshnja. Edhe faktorët mjedisorë luajnë një rol të madh në zhvillimin e alergjisë.

Diagnostikimi i alergjisë te foshnjat

Mjeku fillimisht vlerëson nëse në familjen e foshnjës ka histori alergjie, si dhe me çfarë shpeshtësie dhe kur shfaqen simptomat. Meqë simptomat e alergjisë ndonjëherë mund të ngatërrohen me sëmundje të tjera, për të vendosur diagnozën e saktë mund të kryhen teste të ndryshme. Kur dyshohet për alergji ushqimore, vëzhgohen ushqimet që konsumojnë foshnjat dhe, për të përcaktuar nxitësit e mundshëm, mund të zbatohet një dietë eliminimi. Analizat e gjakut, duke matur nivelet e antitrupave IgE, mund të përcaktojnë se si reagon trupi ndaj alergjenëve. Testi prick i lëkurës (me shpim) përdoret për të kuptuar nëse foshnjat janë alergjike ndaj substancave të caktuara. Megjithatë, zakonisht zbatohet te fëmijët mbi 2 vjeç. Testet specifike të IgE-së, një metodë më e sigurt te foshnjat, kryhen duke marrë mostër gjaku dhe ndihmojnë në zbulimin e substancave që shkaktojnë alergjinë.

Nëse dyshohet për alergji të rrugëve të frymëmarrjes, mjeku vlerëson simptomat te foshnja, si rrjedhja e hundës, kolla dhe vështirësia në frymëmarrje. Në disa raste mund të përdoren edhe testet e funksionit të mushkërive ose metodat radiologjike të imazherisë. Në diagnostikimin e alergjive të lëkurës, nga ana tjetër, kryhet ekzaminimi i lëkurës dhe përcaktohet nëse reaksionet si ekzema, urtikaria ose irritimi kanë origjinë alergjike. Diagnostikimi i alergjisë është shumë i rëndësishëm për të rritur cilësinë e jetës së foshnjës dhe për të përcaktuar metodën e duhur të trajtimit.

Metodat e trajtimit të alergjisë te foshnjat

Trajtimi i alergjisë te foshnjat fillon kryesisht me përcaktimin e faktorëve që e nxisin alergjinë dhe me shmangien e tyre. Është e rëndësishme që prindërit të përcaktojnë se ndaj cilave substanca shfaq ndjeshmëri foshnja dhe t'i largojnë këto substanca nga jeta e përditshme e foshnjës. Te foshnjat me alergji ushqimore është e nevojshme që ushqimet që përmbajnë alergjenë të hiqen nga dieta dhe të tregohet kujdes gjatë procesit të kalimit te ushqimet plotësuese. Për alergjitë e rrugëve të frymëmarrjes është e dobishme mbajtja e pastër e mjedisit dhe ulja e ekspozimit ndaj pluhurit dhe poleneve. Në alergjitë e lëkurës duhet të përdoren produkte natyrale dhe pa kimikate, të përshtatshme për lëkurën e ndjeshme të foshnjave.

Metodat e mbrojtjes nga alergjia te foshnjat

Veçanërisht te foshnjat me predispozitë gjenetike, për të parandaluar reaksionet alergjike faktorët mjedisorë duhet të kontrollohen me kujdes. Për të shmangur alergjitë ushqimore, duhet treguar kujdes në fazën e kalimit te ushqimet plotësuese dhe ushqimet e reja duhet të provohen një nga një dhe në sasi të vogla. Mjedisi i shtëpisë duhet të ajroset rregullisht dhe duhet të merren masa për të ulur alergjenët si pluhuri dhe polenet. Në vend të detergjentëve, parfumeve dhe sapunëve me përbërje kimike, duhet të preferohen produkte natyrale të prodhuara posaçërisht për foshnjat. Disa nga metodat e mbrojtjes nga alergjia te foshnjat janë këto:

• Gjatë procesit të kalimit te ushqimet plotësuese duhet treguar kujdes dhe ushqimet e reja duhet të provohen një nga një.
• Duhet bërë pastrim i rregullt për të parandaluar grumbullimin e pluhurit, marimangave të shtëpisë dhe poleneve në shtëpi.
• Rrobat dhe çarçafët e foshnjës duhet të lahen me detergjentë hipoalergjikë.
• Për të forcuar sistemin imunitar të foshnjave duhet t'i kushtohet kujdes ushqyerjes së tyre të balancuar.
• Prindërit, duke vëzhguar reaksionet alergjike të foshnjave të tyre, duhet të përcaktojnë faktorët që shkaktojnë alergjinë.
• Për foshnjat me ndjeshmëri ndaj qimeve të kafshëve shtëpiake, kontakti me kafshët duhet të kufizohet.
• Për shëndetin e lëkurës së foshnjave duhet të përdoren produkte kujdesi hipoalergjike dhe pa kimikate.
• Nëse simptomat e alergjisë vazhdojnë për një kohë të gjatë, duhet të kryhen teste nën kontrollin e mjekut dhe duhet të merren masa parandaluese.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Kjo përmbajtje është përgatitur me kontributin e Bordit Editorial të Anadolu Medical Center, ka vetëm qëllim informues të përgjithshëm dhe bazohet në të dhënat shkencore të vlefshme në datën e publikimit. Për vlerësimin, diagnozën dhe trajtimin e një gjendjeje shëndetësore duhet të konsultoheni gjithmonë me mjekun ose me një institucion shëndetësor të autorizuar.

Mjekët e fushës «Pediatria» në Anadolu

Savaş Kansoy

M.D. Profesor

Onkologjia pediatrike

A. Nadir Tosyalı

M.D.

Kirurgjia pediatrike

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.