Çfarë është sindroma Sjögren dhe si trajtohet?

Sindroma Sjögren, që shfaqet kur sistemi imunitar sulmon qelizat e shëndetshme, është një sëmundje kronike autoimune që prek veçanërisht gjëndrat e lotëve dhe të pështymës. Djegia, shpimi dhe thatësia në sy, si dhe vështirësia në gëlltitje dhe pakësimi i pështymës në gojë janë simptomat më të dukshme të sëmundjes. Megjithatë, sëmundja nuk kufizohet vetëm në këto zona; ajo mund të përfshijë edhe shumë organe, si kyçet, lëkura, veshkat, mushkëritë dhe sistemi nervor. Për shkak të natyrës së saj me përparim të ngadaltë, diagnoza ndonjëherë mund të marrë vite. Edhe pse sindroma Sjögren shihet zakonisht te gratë në moshë të mesme, ajo mund të prekë njerëz të çdo moshe. Me diagnozë të hershme dhe trajtim të përshtatshëm, është e mundur që sëmundja të vihet nën kontroll.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është sindroma Sjögren?

Sindroma Sjögren është një sëmundje kronike dhe autoimune që shfaqet kur sistemi imunitar sulmon indet e veta. Në këtë sëmundje synohen veçanërisht gjëndrat e lotëve dhe të pështymës, gjë që çon në simptoma të dukshme si thatësia e syve dhe thatësia e gojës. Megjithatë, sëmundja mund të mos kufizohet vetëm te goja dhe sytë; mund të preken edhe shumë organe, si kyçet, lëkura, veshkat, mushkëritë dhe sistemi nervor. Sindroma Sjögren mund të shihet më vete në formën primare, por mund të shfaqet edhe së bashku me sëmundje të tjera autoimune, si artriti reumatoid ose lupusi. Kjo sëmundje me përparim të ngadaltë zakonisht zhvillohet gjatë viteve dhe simptomat me kalimin e kohës mund të rëndohen.

Cilat janë simptomat e sindromës Sjögren?

Dy simptomat më të njohura të sindromës Sjögren janë thatësia e syve (keratokonjunktiviti sicca) dhe thatësia e gojës (kserostomia). Megjithatë, sëmundja ka një gamë shumë më të gjerë simptomash. Simptomat mund të ndryshojnë nga personi në person sipas organit të përfshirë dhe rëndësisë së sëmundjes.

Simptomat e sindromës Sjögren mund të renditen kështu:

• Thatësi e syve
• Thatësi e gojës
• Dhimbje dhe ënjtje në kyçe
• Thatësi dhe skuqje (erupsione) të lëkurës
• Lodhje dhe dobësi e tepruar
• Thatësi e fytit dhe ngjirje e zërit
• Vështirësi në gëlltitje
• Karies dentar që përsëritet shpesh dhe probleme të mishit të dhëmbëve
• Thatësi vaginale (te gratë)
• Zmadhim i nyjave limfatike
• Në raste të rralla, përfshirje e mushkërive, veshkave ose sistemit nervor

Te kush shihet sindroma Sjögren?

Sindroma Sjögren mund të shihet në çdo moshë, por diagnostikohet më shpesh te të rriturit në grupmoshën 40-60 vjeç. Te gratë shihet 9-10 herë më shpesh se te burrat. Rreziku është më i lartë te personat me prirje gjenetike dhe te ata që kanë histori familjare me sëmundje autoimune. Gjithashtu, te personat që kanë sëmundje të sistemit imunitar si artriti reumatoid, lupusi eritematoz sistemik dhe skleroza sistemike, rritet mundësia e zhvillimit të sindromës Sjögren.

Cilët janë faktorët e rrezikut të sindromës Sjögren?

Edhe pse shkaku i saktë i sindromës Sjögren nuk dihet, mendohet se prirja gjenetike dhe faktorët mjedisorë ndikojnë në shfaqjen e sëmundjes. Sistemi imunitar, duke dhënë një përgjigje jonormale ndaj një nxitësi të panjohur, sulmon indet e veta të gjëndrave të pështymës, të lotëve dhe të gjëndrave të tjera të trupit. Kjo gjendje me kalimin e kohës prish funksionimin e gjëndrave dhe çon në simptoma thatësie.

Mundësia e shfaqjes së sindromës Sjögren është më e lartë te personat e mëposhtëm:

• Gjinia: Shihet më shpesh te gratë.
• Mosha: Diagnostikohet më shumë mes moshës 40-60 vjeç.
• Historia e sëmundjeve autoimune: Rreziku i shfaqjes së bashku me sëmundje si artriti reumatoid, lupusi dhe sklerodermia është i lartë.
• Historia familjare: Te personat që kanë sëmundje autoimune në familje, rreziku rritet.
• Prirja gjenetike: Disa variacione gjenesh të sistemit imunitar mund të rrisin rrezikun e sëmundjes.
• Nxitësit mjedisorë: Disa infeksione virale ose ekspozimi afatgjatë ndaj toksinave mund ta nxisin sëmundjen.

Si diagnostikohet sindroma Sjögren?

Diagnoza e sindromës Sjögren vendoset duke vlerësuar simptomat dhe duke përdorur së bashku teste të ndryshme. Asnjë test i vetëm nuk e vërteton me siguri sëmundjen; prandaj bëhet një ekzaminim i shumanshëm. Fillimisht pyetet për ankesat e thatësisë së syve dhe të gojës, dhimbjet e kyçeve dhe simptomat e tjera. Maten prodhimi i lotëve dhe funksioni i gjëndrave të pështymës. Me analiza gjaku kërkohen antitrupat që shihen shpesh në sëmundjet autoimune (anti-SSA/Ro dhe anti-SSB/La). Për diagnozën përfundimtare ndonjëherë merret një mostër e vogël indi nga brendësia e buzës (biopsi e gjëndrës minore të pështymës).

Te cili mjek duhet shkuar për sindromën Sjögren?

Duke qenë se sindroma Sjögren është një sëmundje autoimune, ajo zakonisht ndiqet nga një specialist i reumatologjisë. Megjithatë, për shkak se sëmundja prek organe të ndryshme si sytë, goja, lëkura, mushkëritë ose veshkat, mund të jetë e nevojshme një qasje multidisiplinare. Në këtë proces, në ekipin e trajtimit mund të përfshihen edhe specialisti i sëmundjeve të syve për thatësinë e syve, stomatologu për thatësinë e gojës dhe problemet e dhëmbëve, specialisti i dermatologjisë për problemet e lëkurës dhe, nëse ka përfshirje të mushkërive, specialisti i sëmundjeve të mushkërive (pneumologu).

Trajtimi i sindromës Sjögren

Sindroma Sjögren nuk ka një trajtim përfundimtar; megjithatë, zbatohen metoda të ndryshme trajtimi për të vënë nën kontroll simptomat, për të përmirësuar cilësinë e jetës dhe për të parandaluar dëmtimin e organeve. Plani i trajtimit personalizohet sipas organeve që prek sëmundja, rëndësisë së ankesave dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit.

Në trajtimin e thatësisë së syve përdoren pika lotësh artificialë, xhele ose pomada hidratuese për sytë. Në rastet më të rënda mund të bëhen procedura mjekësore që, duke bllokuar kanalet e lotëve, sigurojnë ruajtjen e lagështisë. Për të pakësuar thatësinë e gojës preferohen përtypja e çamçakëzit pa sheqer, barnat që rrisin sekretimin e pështymës (pilokarpina, cevimelina) ose hidratues të posaçëm për gojën.

Nëse ka dhimbje dhe inflamacion në kyçe, mjeku mund të përshkruajë barna antiinflamatore josteroide (NSAID). Në rastet më serioze mund të përdoren barna që shtypin sistemin imunitar (metotreksati, hidroksiklorokina, azatioprina). Te pacientët me përfshirje të mushkërive, veshkave ose sistemit nervor zbatohen kortikosteroide dhe trajtime imunosupresive. Kontrollet e rregullta te mjeku janë të domosdoshme për të vlerësuar efektivitetin e trajtimit dhe për të ndjekur efektet anësore.

Si duhet të ushqehen pacientët me sindromën Sjögren?

Në sindromën Sjögren regjimi i të ushqyerit duhet të përqendrohet në mbështetjen e sistemit imunitar, në pakësimin e inflamacionit dhe në lehtësimin e simptomave të thatësisë. Ndërsa disa ushqime mund ta rrisin thatësinë e gojës, disa të tjera, duke ulur nivelet e inflamacionit, mund t'i pakësojnë ankesat.

Rekomandimet ushqimore për pacientët janë si më poshtë:

• Konsumimi i shumë ujit: Pirja e ujit me gllënjka të vogla gjatë gjithë ditës e lehtëson thatësinë e gojës.
• Përdorimi i çamçakëzit ose i pastilave pa sheqer: Rrit sekretimin e pështymës.
• Konsumimi i ushqimeve të pasura me acide yndyrore omega-3: Salmoni, skumbri, arra dhe fara e lirit e pakësojnë inflamacionin.
• Shtimi i perimeve dhe frutave të freskëta: Ushqimet e pasura me antioksidantë mbështesin shëndetin e sistemit imunitar.
• Kufizimi i ushqimeve të përpunuara dhe i sheqerit të tepërt: Mund ta rrisin inflamacionin.
• Shmangia e ushqimeve të kripura: E rrisin thatësinë e gojës dhe nxisin etjen.
• Qëndrimi larg kafeinës: Mund ta përkeqësojë thatësinë e gojës dhe të syve.
• Preferimi i ushqimeve të buta dhe të lagështa: Te pacientët që kanë vështirësi në gëlltitje sigurojnë një të ushqyer më të lehtë.
• Sigurimi i një marrjeje të balancuar proteinash: Mbështet sistemin imunitar dhe ruan shëndetin e muskujve.

Të ushqyerit nuk e zëvendëson më vete trajtimin e sindromës Sjögren, por e mbështet procesin e trajtimit. Gjithashtu, për ruajtjen e shëndetit të dhëmbëve janë të rëndësishme kontrollet e rregullta te stomatologu dhe forcimi i zakoneve të higjienës së gojës.

Sindroma Sjögren është një sëmundje që mund të zgjasë gjatë gjithë jetës dhe mund të prekë sisteme shumë të ndryshme organesh. Edhe pse nuk ka trajtim përfundimtar, sot ekzistojnë metoda efektive trajtimi për të lehtësuar simptomat, për të parandaluar dëmtimin e organeve dhe për të rritur cilësinë e jetës. Kontrollet e rregullta te mjeku, respektimi i trajtimit me barna, ruajtja e shëndetit të syve dhe të gojës dhe përvetësimi i zakoneve të shëndetshme ushqimore e lehtësojnë jetën me sëmundjen. Personat me sindromën Sjögren, duke i menaxhuar saktë simptomat e tyre, mund të bëjnë një jetë aktive dhe produktive.

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.