Çfarë është sindroma Guillain-Barré? Simptomat dhe trajtimi

Sindroma Guillain-Barré (SGB) është një sëmundje neurologjike e rrallë, por serioze, që shfaqet si pasojë e sulmit gabimisht të sistemit imunitar ndaj sistemit nervor. Kjo sindromë, e cila fillon sidomos me dobësi që përparon shpejt në krahë dhe këmbë, brenda një kohe të shkurtër mund të çojë në tablo të rënda që shkojnë deri në paralizë. Në shumicën e rasteve zhvillohet pas një infeksioni të rrugëve të frymëmarrjes ose gastrointestinal dhe sistemi imunitar dëmton mbështjellësin e mielinës përreth nervave. Kjo gjendje e prish komunikimin e nervave me trurin dhe ndikon në lëvizjet e muskujve dhe në ndjeshmëri. Një nga tiparet më të rëndësishme të sindromës Guillain-Barré është se përparon shpejt dhe kërkon ndërhyrje urgjente. Te disa pacientë shihet vetëm dobësi e lehtë, ndërsa te të tjerë preken muskujt e frymëmarrjes dhe nevojitet mbështetje në reanimacion (kujdes intensiv). Edhe pse sëmundja mund të shfaqet në çdo moshë, diagnostikohet më shpesh te të rriturit. Në trajtim dalin në pah metoda si plazmafereza dhe imunoglobulina intravenoze (IVIG); fizioterapia dhe ndjekja nga afër janë pjesë të pandara të shërimit. Me diagnozë të hershme dhe trajtim të duhur, pjesa më e madhe e pacientëve mund të kthehen sërish në jetën e tyre të pavarur.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është sindroma Guillain-Barré?

Sindroma Guillain-Barré (SGB), e cila shfaqet si pasojë e sulmit gabimisht të sistemit imunitar ndaj sistemit nervor, është një sëmundje neurologjike e rrallë, por serioze. Në këtë sindromë qelizat mbrojtëse të trupit synojnë sidomos mbështjellësin e mielinës përreth nervave. Mielina është shtresa mbrojtëse që u mundëson qelizave nervore të përcjellin shpejt impulset elektrike. Kur kjo shtresë dëmtohet, komunikimi i nervave me trurin dhe palcën kurrizore prishet. Mund të zhvillohen dobësi muskulore, mpirje, humbje e reflekseve dhe në rastet e avancuara paralizë. Sëmundja shpesh fillon me dobësi që nis në krahë dhe këmbë dhe mund të përparojë brenda ditësh. Edhe pse sindroma Guillain-Barré mund të shfaqet në çdo moshë, ajo prek kryesisht të rriturit. Megjithëse shihet rrallë, është një gjendje serioze që, për shkak se përparon shpejt, mund të kërkojë trajtim në reanimacion.

Pse ndodh sindroma Guillain-Barré?

Shkaku i saktë i sëmundjes nuk dihet plotësisht. Megjithatë, përgjithësisht pranohet se ajo shfaqet si pasojë e një reagimi të gabuar të sistemit imunitar. Në shumicën e rasteve SGB zhvillohet pas një infeksioni të kaluar. Sidomos infeksionet e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes, infeksionet gastrointestinale dhe disa sëmundje virale mund të jenë nxitëse. Një nga agjentët infektivë më të lidhur me të është bakteri i quajtur Campylobacter jejuni. Përveç kësaj, patogjenë si virusi i gripit, citomegalovirusi, virusi Epstein-Barr ose virusi Zika mund ta nisin gjithashtu SGB. Rrallë, edhe pas vaksinave ose procedurave kirurgjikale, sistemi imunitar mund të japë një përgjigje të devijuar dhe ta nxitë këtë sindromë. Sëmundja nuk është ngjitëse, por perceptimi pas infeksionit i indit nervor si i huaj nga sistemi imunitar përfundon me dëmtimin e nervave të vetë trupit.

Cilat janë simptomat e sindromës Guillain-Barré?

Sëmundja zakonisht fillon me mpirje, milingona dhe dobësi në këmbë, pastaj përhapet drejt pjesës së sipërme. Tipike është që simptomat të jenë simetrike; pra humbja e forcës shihet njëkohësisht në anën e djathtë dhe të majtë. Në rastet e avancuara shfaqen vështirësi në ecje, ngurtësi në muskuj, humbje e reflekseve dhe çrregullime të koordinimit. Te disa pacientë mund të preken edhe muskujt e fytyrës, duke shkaktuar vështirësi në të folur dhe në gëlltitje. Në rastet me ecuri të rëndë dobësohen edhe muskujt e frymëmarrjes dhe mund të nevojitet mbështetje në reanimacion. Simptomat shtohen shpejt brenda pak ditësh, pastaj fillon një periudhë e qëndrueshme që zgjat me javë. Gjatë kësaj periudhe pacienti mund ta humbasë në masë të madhe aftësinë për të lëvizur. Edhe pse ashpërsia e simptomave ndryshon nga personi në person, pika më e rëndësishme është se kur nuk vihet re herët, mund ta kërcënojë jetën.

Simptomat e sindromës Guillain-Barré janë si më poshtë:

• Mpirje, milingona dhe dobësi që fillojnë në këmbë
• Dobësi progresive e muskujve, vështirësi në ecje dhe në ngjitjen e shkallëve
• Pakësim ose humbje e reflekseve
• Shikim i dyfishtë, vështirësi në gëlltitje dhe në të folur
• Dhimbje të forta muskulore dhe ankesa të ngjashme me ngërçet
• Gulçim dhe dobësi e muskujve të kraharorit (në rastet e avancuara)
• Nëse preket sistemi nervor autonom, rrahje të parregullta të zemrës dhe luhatje të tensionit të gjakut

Cilat janë llojet e sindromës Guillain-Barré?

Sindroma Guillain-Barré ndahet në nëntipe të ndryshme klinike. Ky larmi varet nga struktura nervore që synon sëmundja. Forma më e shpeshtë është AIDP (poliradikuloneuropatia akute inflamatore demielinizuese), e cila është e përhapur sidomos në Evropë dhe Amerikë; në këtë tip dëmtohet mbështjellësi i mielinës dhe përcjellja nervore ngadalësohet. Në tipet AMAN (neuropatia akute motore aksonale) dhe AMSAN (neuropatia akute motore-sensore aksonale), të cilat shihen më shpesh në Azi dhe Amerikën Latine, preken drejtpërdrejt aksonet e nervave. Për këtë arsye simptomat mund të kenë ecuri më të rëndë dhe koha e shërimit mund të zgjatet. Sindroma Miller Fisher, e cila shihet rrallë, karakterizohet nga paraliza e muskujve të syve, humbja e ekuilibrit dhe humbja e reflekseve dhe raportohet më shumë sidomos në Lindjen e Largët. Njohja e këtyre nëntipeve ka rëndësi të madhe si në procesin e diagnozës, ashtu edhe në planin e trajtimit, sepse ecuria klinike dhe prognoza e secilës formë ndryshojnë.

Llojet e sindromës Guillain-Barré janë si më poshtë:

• AIDP (poliradikuloneuropatia akute inflamatore demielinizuese): Është forma më e përhapur; në plan të parë është dëmtimi i mbështjellësit të mielinës.
• AMAN (neuropatia akute motore aksonale): Prek pjesën motore të aksoneve të nervave dhe ka ecuri më të rëndë.
• AMSAN (neuropatia akute motore-sensore aksonale): Dëmtohen si aksonet motore, ashtu edhe ato sensore; mund të lërë dobësi që zgjat gjatë.
• Sindroma Miller Fisher: Karakterizohet nga paraliza e muskujve të syve, humbja e ekuilibrit dhe humbja e reflekseve.
• Variante të tjera të rralla: Janë përshkruar edhe nëngrupe të veçanta si forma faringo-cervikale (tipi që prek muskujt e gëlltitjes).

Cilët janë faktorët e rrezikut për sindromën Guillain-Barré?

Në shfaqjen e sindromës Guillain-Barré nuk ka një faktor të drejtpërdrejtë trashëgues. Megjithatë, disa gjendje mund ta rrisin rrezikun e sëmundjes. Faktori më i fortë i rrezikut janë infeksionet e kaluara para sëmundjes. Sidomos infeksionet gastrointestinale të shkaktuara nga bakteri Campylobacter jejuni janë një nxitës i rëndësishëm. Përveç kësaj, sëmundje virale si gripi, citomegalovirusi, virusi Epstein-Barr dhe virusi Zika mund të çojnë gjithashtu në zhvillimin e SGB. Në raste të rralla, pas procedurave kirurgjikale, traumave ose disa vaksinave, sistemi imunitar mund të japë përgjigje të devijuar.

Shihet pak më shpesh te meshkujt se te femrat dhe, megjithëse mund të shfaqet në çdo moshë, rreziku rritet në grupmoshat e mesme dhe të moshuara. Gjithashtu, sëmundjet e tjera që ndikojnë në sistemin imunitar ose faktorët e stresit mund të përbëjnë rrezik të tërthortë.

Si diagnostikohet sindroma Guillain-Barré?

Pika më e rëndësishme në diagnozë është që ankesat e pacientit të kenë filluar brenda një kohe të shkurtër dhe të përparojnë shpejt. Sidomos dobësia simetrike muskulore dhe humbja e reflekseve i japin mjekut të dhëna orientuese. Për diagnozën përfundimtare kryhen elektromiografia (EMG) dhe studimet e përcjelljes nervore; në këto teste shihet se shpejtësia e përcjelljes nervore është ngadalësuar. Gjithashtu, kur me punksion lumbar ekzaminohet lëngu cerebrospinal, zbulohet proteinë e rritur, por numri i qelizave është normal; kjo gjetje është tipike për SGB. Analizat e gjakut, metodat e imazherisë dhe depistimi për infeksione janë të rëndësishme për diagnozën diferenciale, sepse SGB mund të ngatërrohet me goditjen cerebrale ose me sëmundjet e muskujve. Diagnoza e hershme e rrit ndjeshëm suksesin e trajtimit dhe shanset e mbijetesës së pacientit.

Trajtimi i sindromës Guillain-Barré

Trajtimi i sindromës Guillain-Barré synon ndalimin e dëmtimit që sistemi imunitar u shkakton nervave dhe përshpejtimin e shërimit. Meqë pika më kritike e sëmundjes është përparimi i shpejtë, në periudhën e hershme mund të nevojitet ndjekje në kushte reanimacioni. Dy metodat më efektive në trajtim janë plazmafereza (shkëmbimi i plazmës) dhe trajtimi me imunoglobulinë intravenoze (IVIG). Plazmafereza është procedura e pastrimit nga gjaku të antitrupave të dëmshëm të sistemit imunitar që sulmojnë nervat.

Në trajtimin me IVIG, nga ana tjetër, proteina imunitare të shëndetshme jepen në venë me qëllim lehtësimin e ecurisë së sëmundjes. Këto dy metoda janë njëlloj efektive dhe zakonisht zbatohen në javët e para. Gjithashtu, edhe trajtimi mbështetës është i rëndësishëm. Te pacientët me muskuj të frymëmarrjes të prekur nevojiten mbështetja me ventilator, ruajtja e muskujve me fizioterapi dhe kontrolli i dhimbjes. Megjithëse kortikosteroidet janë provuar në të kaluarën, nuk janë gjetur efektive. Me trajtimin e duhur shumica e pacientëve shfaqin shërim me kalimin e kohës, por procesi mund të zgjasë me muaj.

Si duhet të jetë ndjekja e sindromës Guillain-Barré?

Po aq sa procesi i trajtimit, edhe ndjekja e rregullt dhe afatgjatë ka rëndësi kritike. Kjo sepse sëmundja zakonisht përparon shpejt në periudhën akute, pastaj stabilizohet dhe fillon procesi i shërimit. Për këtë arsye, sidomos në javët e para, ndjekja në reanimacion mund të jetë e domosdoshme; funksionet e frymëmarrjes, ritmi i zemrës dhe tensioni i gjakut duhet të kontrollohen vazhdimisht. Meqë afërsisht një e treta e pacientëve mund të kenë nevojë për mbështetje në frymëmarrje, në periudhën e hershme bëhet përgatitja për reanimacion. Në periudhën e shërimit, nga ana tjetër, synohet rifitimi i forcës muskulore me fizioterapi dhe rehabilitim. Gjatë procesit të ndjekjes edhe mbështetja psikologjike është e rëndësishme, sepse qëndrimi i zgjatur në shtrat mund ta rrisë rrezikun e ankthit dhe depresionit. Pacientët duhet të shkojnë rregullisht në kontroll neurologjik dhe me teste EMG duhet ndjekur rikthimi i funksioneve nervore. Shërimi mund të jetë i plotë, por te disa pacientë mund të mbeten sekuela neurologjike të përhershme. Për këtë arsye ndjekja afatgjatë është e detyrueshme për menaxhimin e hershëm të komplikacioneve.

Mjekët e fushës «Neurologjia» në Anadolu

Yaşar Kütükçü

M.D. Profesor I Neurologjisë

Neurologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.