Kanceri i buzës: simptomat, shkaqet dhe trajtimi

Kanceri i buzës është një nga llojet më të shpeshta të kancerit në zonën e gojës dhe të fytyrës. Ai shfaqet kryesisht në sipërfaqen e jashtme të buzëve, veçanërisht në buzën e poshtme. Kanceri fillon me shumimin jonormal të qelizave që gjenden në indin e buzës dhe mund të përhapet në indet përreth. Zakonisht vihet re lehtë në fazë të hershme.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është kanceri i buzës?

Është një lloj kanceri i kokës dhe qafës që zhvillohet në indin e buzës dhe zakonisht e ka origjinën nga qelizat e lëkurës. Në shumicën e rasteve e ka origjinën nga qelizat skuamoze në sipërfaqen e buzës. Ka potencial të përhapet në indet përreth gojës. Shihet më shpesh në buzën e poshtme, sepse ajo ekspozohet më shumë ndaj rrezeve të diellit. Është një lloj kanceri që mund të trajtohet nëse diagnostikohet herët.

Kanceri i buzës zakonisht përparon ngadalë. Në fillim vihet re si një plagë e vogël, një çarje ose një fryrje. Megjithatë, kur nuk trajtohet, mund të përhapet në indet përreth dhe, në faza më të avancuara, në nyjet limfatike. Faktorë si ekspozimi i gjatë ndaj diellit mund të rrisin rrezikun e kancerit të buzës. Për këtë arsye, kur vihen re ndryshime jonormale në buzë, duhet konsultuar menjëherë një mjek.

Cilat janë simptomat e kancerit të buzës?

Ai mund të shfaqet me simptoma që në fillim mund të jenë të vështira për t'u vënë re. Megjithatë, nëse diagnoza vendoset në fazë të hershme, trajtimi është më i lehtë. Ndryshimet e qëndrueshme në buzë, plagët që nuk shërohen për një kohë të gjatë dhe fryrjet jonormale janë ndër simptomat e zakonshme të këtij kanceri. Simptomat më të shpeshta të kancerit të buzës janë:

• Plagë në buzë që nuk kalojnë: Plagë të hapura që nuk shërohen për një kohë të gjatë ose që përsëriten.
• Trashje dhe ngurtësi: Ndjesi ngurtësimi ose trashjeje në indin e buzës.
• Ndryshim ngjyre: Formimi në buzë i zonave me ngjyrë të ndryshme nga normalja, të bardha, të kuqe ose të errëta.
• Gjakderdhje ose formim kores: Zona që gjakosen ose formojnë kore lehtësisht nga një traumë e vogël.
• Ndjeshmëri dhe dhimbje: Ndjesi e vazhdueshme ndjeshmërie, dhimbjeje ose mpirjeje në buzë ose rreth saj.
• Fryrje ose masë: Fryrje jonormale ose ngurtësi e prekshme në buzë ose rreth saj.
• Vështirësi në lëvizjet e nofullës ose të gojës: Në faza të avancuara, kufizim ose ndjesi shqetësimi në lëvizjet e nofullës.
• Fryrje e nyjeve limfatike: Zmadhim ose ndjeshmëri e nyjeve limfatike në qafë ose nën nofull.

Pse shfaqet kanceri i buzës?

Ai lind kur qelizat në indin e buzës rriten dhe shumohen në mënyrë të pakontrolluar për shkak të anomalive në materialin e tyre gjenetik. Këto ndryshime qelizore zhvillohen si rezultat i një kombinimi të predispozitës gjenetike dhe faktorëve mjedisorë. Shkaqet e kancerit të buzës janë:

• Ekspozimi i tepërt ndaj rrezeve të diellit: Ekspozimi i gjatë dhe i pambrojtur ndaj dritës së diellit është një nga shkaqet më të shpeshta të kancerit të buzës. Rrezatimi ultravjollcë (UV) në rrezet e diellit mund të shkaktojë dëmtim të ADN-së në qelizat e buzës dhe të çojë në kancer. Buza e poshtme, meqë ekspozohet më shumë ndaj dritës së diellit, është zona ku rreziku i kancerit është më i lartë.
• Predispozita gjenetike: Te personat në familjen e të cilëve janë shfaqur kanceri i buzës ose lloje të tjera të kancerit të lëkurës, rreziku i kancerit të buzës mund të jetë më i lartë. Faktorët gjenetikë mund të ndikojnë në procesin e kthimit të qelizave të buzës në qeliza kanceroze.
• Sistem imunitar i dobët: Te personat me sistem imunitar të dobësuar rritet rreziku i zhvillimit të shumë llojeve të kancerit, përfshirë kancerin e buzës. Veçanërisht në rrezik janë personat që marrin trajtim imunosupresiv ose që kanë sëmundje si HIV/AIDS.
• Virusi i Papilomës Njerëzore (HPV): Disa raste të kancerit të buzës janë lidhur me infeksionin nga HPV. Ky virus mund të shkaktojë ndryshime gjenetike në qelizat e lëkurës dhe të nxisë zhvillimin e kancerit.
• Higjiena e dobët e gojës: Neglizhimi i shëndetit të dhëmbëve dhe të mishrave mund të shkaktojë irritim të indeve të buzës dhe rreth gojës. Irritimi i vazhdueshëm mund të krijojë predispozitë për kancer.
• Dëmtimet e buzëve dhe irritimi kronik: Irritimi i shpeshtë ose trauma e buzëve mund të çojë në dëmtim qelizor dhe të rrisë rrezikun e kancerit. Për shembull, përdorimi i gabuar i protezave dentare mund të ushtrojë presion të vazhdueshëm mbi sipërfaqen e brendshme të buzëve.

Si duket kanceri i buzës?

Ai shfaqet me ndryshime që vihen re fizikisht në sipërfaqen e buzës. Në shumicën e rasteve, kanceri në fillim paraqitet si një plagë e vogël dhe në dukje e padëmshme ose si një ndryshim ngjyre. Megjithatë, me kalimin e kohës, duke u rritur dhe duke u bërë më i dukshëm, mund të shfaqet në format e mëposhtme. Veçanërisht shfaqet me këto shenja:

• Plagë që nuk kalojnë për një kohë të gjatë: Plagë me kore ose të hapura në buzë ose në skajin e buzës që nuk shërohen.
• Ndryshime ngjyre: Njolla të bardha, të kuqe, kafe ose me ngjyrë të errët mbi buzë.
• Formim kores dhe zhvoshkje: Formim i vazhdueshëm kores ose zhvoshkje në sipërfaqen e buzës.
• Zona të ngurtësuara dhe të fryra: Një masë e fortë e prekshme ose fryrje jonormale në buzë.
• Çarje dhe ndjeshmëri: Çarje, ndjesi irritimi ose zona me dhimbje në buzë.
• Gjakderdhje dhe inde të ndjeshme: Zona që gjakosen lehtësisht ose tregojnë ndjeshmëri edhe nga një goditje e vogël.
• Asimetri e skajeve të buzës: Pamje josimetrike në strukturën e buzës.

Në fazë të hershme, kanceri i buzës mund të ngatërrohet me probleme të tjera të lëkurës. Megjithatë, kur vihen re ndryshime të tilla që zgjasin për një kohë të gjatë, është e rëndësishme t'i drejtohemi pa vonesë një mjeku. Diagnoza e hershme rrit ndjeshëm suksesin e trajtimit.

Si diagnostikohet kanceri i buzës?

Diagnoza e kancerit të buzës vendoset me ndihmën e ekzaminimit fizik dhe të testeve të ndryshme që e mbështesin diagnozën. Fillimisht mjeku vlerëson historinë mjekësore dhe simptomat e pacientit. Lezionet e dyshimta, plagët ose ndryshimet e ngjyrës në buzë ekzaminohen në mënyrë të detajuar. Gjatë ekzaminimit fizik kontrollohet nëse ka trashje dhe ndjeshmëri në indin e buzës dhe fryrje në nyjet limfatike përreth. Në rastet e dyshimta kryhet biopsi, me të cilën merret një pjesë ose i gjithë lezioni dhe ekzaminohet në laborator. Kjo metodë është mjeti diagnostik më i saktë për të konfirmuar praninë e qelizave kanceroze. Nëse është e nevojshme, për të vlerësuar përhapjen e kancerit përdoren teknika imazherie si rezonanca magnetike (MRI), tomografia e kompjuterizuar (CT) ose ekografia.

Cilat janë stadet e kancerit të buzës?

Në stadet e hershme kanceri është i kufizuar vetëm në indin e buzës, ndërsa në stadet e avancuara mund të përhapet në indet përreth dhe në organe të largëta. Stadet e kancerit të buzës janë:

• Stadi 0 (karcinoma in situ): Qelizat kanceroze gjenden vetëm në sipërfaqen e buzës dhe ende nuk janë përhapur në indet e thella.
• Stadi 1: Tumori është më i vogël se 2 cm dhe nuk është përhapur në indet përreth ose në nyjet limfatike.
• Stadi 2: Tumori ka përmasa 2-4 cm, por nuk ka shenja përhapjeje në indet përreth ose në nyjet limfatike.
• Stadi 3: Tumori është më i madh se 4 cm ose është përhapur në nyjet limfatike përreth, por nuk vërehen metastaza në organe të largëta.
• Stadi 4: Tumori ka dhënë metastaza në indet përreth, në nyjet limfatike dhe në organe të largëta.

Çdo stad ndikon drejtpërdrejt në planin e trajtimit dhe në shkallën e suksesit. Kanceret e buzës të diagnostikuara në stad të hershëm mund të trajtohen në mënyrë efektive me metoda si kirurgjia ose radioterapia, ndërsa në stadet e avancuara procesi i trajtimit bëhet më i ndërlikuar. Për këtë arsye, diagnoza e hershme ka rëndësi të madhe.

Si trajtohet kanceri i buzës?

Trajtimi i kancerit të buzës ndryshon sipas stadit të kancerit dhe shkallës së përhapjes. Në stadet e hershme, ndërhyrja kirurgjikale është metoda më e zakonshme. Në këtë metodë, indi kanceroz hiqet së bashku me indet e shëndetshme përreth tij. Nëse tumori është i vogël, mund të mjaftojë një kirurgji minimale. Megjithatë, te tumoret më të mëdhenj mund të nevojitet kirurgji rikonstruktive.

Radioterapia zakonisht përdoret gjithashtu si plotësim i kirurgjisë ose në rastet kur kirurgjia nuk është e mundur. Në stadet e avancuara, kur kanceri është përhapur, mund të aplikohet kimioterapi për të shkatërruar qelizat kanceroze. Në disa raste, sistemi imunitar mbështetet me terapi të targetuara ose me imunoterapi.

Cilët janë faktorët e rrezikut për kancerin e buzës?

Në zhvillimin e tij, faktorët gjenetikë dhe mjedisorë luajnë një rol të rëndësishëm. Veçanërisht ekspozimi i gjatë ndaj dritës së diellit është një nga faktorët më të zakonshëm të rrezikut për kancerin e buzës. Rrezet e dëmshme ultravjollcë (UV) të diellit mund të dëmtojnë indin e buzës dhe të çojnë në zhvillimin e kancerit. Një sistem imunitar i dobët gjithashtu mund të krijojë terren për kancerin e buzës. Për shembull, personat që marrin trajtim imunosupresiv ose pacientët me HIV/AIDS janë në rrezik më të lartë. Gjithashtu, infeksioni nga Virusi i Papilomës Njerëzore (HPV) është lidhur me disa raste të kancerit të buzës. Edhe predispozita gjenetike është e rëndësishme. Te personat në familjen e të cilëve ka kancer të buzës ose lloje të tjera të kancerit të lëkurës, rreziku është më i lartë. Higjiena e dobët e gojës dhe irritimi i shpeshtë i buzëve gjithashtu mund të nxisin zhvillimin e këtij lloji kanceri.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.