Furunkuli: pse shfaqet dhe si trajtohet?

Furunkuli, një nga llojet më të përhapura dhe më shqetësuese të infeksioneve që formohen në lëkurë, mund të zhvillohet për shkaqe të ndryshme. Kjo gjendje, që shfaqet si pasojë e inflamacionit në rrënjët e qimeve ose në gjëndrat dhjamore nën lëkurë, zakonisht paraqitet si një ënjtje e dhimbshme dhe e skuqur. Furunkujt në rastet e lehta mund të shërohen vetvetiu, por në disa raste mund të shkaktojnë probleme serioze shëndetësore. Veçanërisht te personat me sistem imunitar të dobët, rreziku i përhapjes së furunkulit rritet dhe mund të shkaktojë infeksione më të mëdha. Për këtë arsye, është e rëndësishme të kuptohet pse formohet furunkuli, të njihen shenjat e tij dhe të zbatohen metodat e duhura të trajtimit.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është furunkuli?

Është një ënjtje inflamatore, e skuqur dhe e dhimbshme që formohet nën lëkurë si pasojë e infeksionit bakterial. Ky infeksion i lëkurës, që në mjekësi quhet "furunkul", zakonisht ndodh kur bakteri Staphylococcus aureus vendoset në rrënjët e qimeve ose në gjëndrat dhjamore. Furunkuli, që në fillim shfaqet me një ndjeshmëri të vogël, me kalimin e kohës rritet dhe bëhet një fshikëz e mbushur me qelb. Shumica e furunkujve brenda pak ditësh piqen, plasin, nxjerrin jashtë qelbin dhe shërohen. Megjithatë, në disa raste ekziston rreziku që furunkuli të përhapet në indet më të thella. Në këtë rast mund të kërkojë ndërhyrje.

Pse shfaqet furunkuli?

Faktori më i shpeshtë që shkakton formimin e furunkulit janë infeksionet bakteriale. Megjithatë, edhe faktorë të ndryshëm mjedisorë dhe fizikë mund ta nxisin zhvillimin e furunkulit. Shkaqet kryesore të furunkulit mund të renditen si më poshtë:

• Infeksionet bakteriale: Infeksioni mund të formohet si pasojë e hyrjes së bakterit Staphylococcus aureus nëpërmjet prerjeve të vogla në lëkurë ose irritimeve pas rruajtjes.
• Bllokimet dhe irritimet e rrënjëve të qimeve: Bllokimi dhe irritimi i rrënjëve të qimeve mund të shkaktojnë grumbullimin e baktereve aty dhe inflamacion. Veshja e rrobave të ngushta që fërkohen, djersitja ose irritimi i rrënjëve të qimeve pas rruajtjes e lehtësojnë formimin e furunkulit.
• Dobësia e sistemit imunitar: Personat me sistem imunitar të dobët janë më të pambrojtur ndaj infeksioneve bakteriale. Te personat me probleme kronike shëndetësore si diabeti, HIV/AIDS ose sëmundjet autoimune, rreziku i formimit të furunkulit është më i lartë.
• Mungesa e higjienës personale: Pastrimi dhe higjiena e pamjaftueshme shkaktojnë grumbullimin e baktereve në sipërfaqen e lëkurës dhe rritin rrezikun e infeksionit. Moslarja e rregullt e duarve ose veshja e rrobave të pista për një kohë të gjatë mund të kontribuojnë gjithashtu në formimin e furunkulit.
• Djersitja e tepërt dhe lëkura e yndyrshme: Lëkura e yndyrshme dhe djersitja e tepërt, duke bllokuar rrënjët e qimeve, krijojnë një mjedis të përshtatshëm për shumimin e baktereve. Veçanërisht në muajt e verës, kur nuk respektohen rregullat e higjienës, rastet e furunkulit mund të shtohen.
• Të ushqyerit dhe mungesa e vitaminave: Mungesa e vitaminës B12, vitaminës C dhe zinkut, duke shkaktuar dobësimin e sistemit imunitar, mund ta ulë rezistencën ndaj infeksioneve.

Cilat janë shenjat e furunkulit?

Furunkuli në fazën fillestare shfaqet me një ndjeshmëri të lehtë të lëkurës, por me kalimin e kohës shfaq simptoma të qarta. Në sipërfaqen e lëkurës zhvillohet një ënjtje e kuqe, e ndjeshme, që rritet me kalimin e kohës. Ndërsa grumbullohet qelbi, në mes të furunkulit shfaqet një pikë e mbushur me qelb. Zona ku ndodhet furunkuli ndihet e nxehtë dhe dhimbja shtohet kur preket. Para se furunkuli të piqet mund të krijohet ndjesi kruajtjeje. Nëse infeksioni përhapet, mund të vërehen temperaturë e lartë dhe lodhje e përgjithshme e trupit.

Çfarë ndihmon për furunkulin?

Disa metoda që mund të zbatohen në shtëpi për të siguruar shërimin e shpejtë të furunkulit dhe për të lehtësuar dhimbjen mund të detajohen si më poshtë:

• Kompresa e ngrohtë: Aplikimi i kompresës së ngrohtë mbi furunkul disa herë në ditë me një leckë të pastër të lagur me ujë të vakët e përshpejton qarkullimin e gjakut dhe e lehtëson zbrazjen e qelbit.
• Pastrimi antiseptik: Pastrimi i rregullt i zonës përreth furunkulit e parandalon përhapjen e baktereve.
• Lëndët natyrale antibakteriale: Përbërësit natyralë antibakterialë si vaji i pemës së çajit, pasta e shafranit të Indisë (kurkumës) dhe uthulla e mollës mund të ndihmojnë në uljen e inflamacionit të furunkulit.

Si kalon furunkuli?

Për shërimin e tij është e nevojshme që trupi ta nxjerrë jashtë infeksionin. Shtrydhja e furunkulit ose përpjekja për ta plasur mund të shkaktojë përhapjen e infeksionit. Mbajtja e pastër e zonës së furunkulit dhe respektimi i rregullave të higjienës, nga ana tjetër, e përshpejtojnë procesin e shërimit. Megjithatë, nëse furunkuli është shumë i madh, dhimbja është e fortë ose infeksioni po përhapet, kontrolli mjekësor është i domosdoshëm.

Cilat janë llojet e furunkulit?

Këto formacione, që zakonisht shkaktohen nga bakteri Staphylococcus aureus, mund të shihen në lloje të ndryshme në varësi të mënyrës së përhapjes dhe ashpërsisë së infeksionit. Llojet e furunkulit janë si më poshtë:

• Furunkuli (furunkuli klasik): Furunkuli është lloji më i shpeshtë. Shfaqet si pasojë e infeksionit bakterial që zhvillohet në një rrënjë të vetme qimeje. Shfaqet me ënjtje, skuqje, dhimbje dhe një pikë të mbushur me qelb. Me kalimin e kohës qelbi brenda tij mund të zbrazet jashtë. Shihet më shpesh në fytyrë, qafë, sqetull, ije dhe vithe.
• Karbunkuli (furunkul i madh dhe i thellë): Karbunkuli është një lloj infeksioni më i madh dhe më i thellë, që formohet nga bashkimi i disa furunkujve. Karbunkujt, që prekin disa rrënjë qimesh, zakonisht shfaqen si një masë e madhe inflamatore dhe mbartin rrezikun e përhapjes në indet përreth. Karbunkujt shkaktojnë dhimbje më të fortë dhe për shkak të përhapjes së inflamacionit mund të vërehen edhe shenja sistemike si temperatura dhe lodhja.
• Hidradeniti supurativ (HS): Hidradeniti supurativ është një lloj furunkuli i përsëritur dhe kronik. Shfaqet veçanërisht në zonat ku ndodhen gjëndrat e djersës (si sqetulla, ijet, vithet dhe zona nën gji). Formohet si pasojë e bllokimit dhe inflamacionit të gjëndrave të djersës. Me kalimin e kohës nodujt e mbushur me qelb mund të rriten, të bashkohen dhe të kthehen në abscese të dhimbshme. HS shihet më shpesh te personat me prirje gjenetike.
• Abscesi (infeksion i indeve të thella): Abscesi është një ënjtje e madhe e mbushur me qelb, që formohet si pasojë e përhapjes së infeksionit në indet më të thella. Abscesi, ndryshe nga furunkujt, ka strukturë më të fortë dhe mund të jetë e vështirë të shërohet vetvetiu. Zakonisht kërkohet zbrazja e qelbit me ndërhyrje kirurgjikale.
• Aknet kistike (puçrra inflamatore): Aknet kistike janë një lloj puçrrash inflamatore dhe të dhimbshme që shihen veçanërisht në fytyrë, shpinë dhe gjoks. Përmbajnë struktura të ngjashme me furunkujt dhe janë të mbushura me qelb. Mund të formohen për shkak të ndryshimeve hormonale dhe punës së tepërt të gjëndrave dhjamore. Aknet kistike, ndryshe nga furunkujt e zakonshëm, zakonisht kanë natyrë të përsëritur dhe nuk shërohen për një kohë të gjatë.
• Kalaziumi (furunkuli në sy): Kalaziumi është një ënjtje e ngjashme me furunkulin, që formohet si pasojë e bllokimit të gjëndrave dhjamore në qepallë. Zakonisht është pa dhimbje, por nëse infektohet, mund të inflamohet dhe të shkaktojë shqetësim serioz.
• Kisti pilonidal (furunkul për shkak të qimeve të futura nën lëkurë): Kisti pilonidal është një ënjtje inflamatore që shfaqet veçanërisht në zonën e kockës së bishtit (koksiksit). Mund të formohet për shkak të qëndrimit ulur për kohë të gjatë, djersitjes së tepërt ose futjes së qimeve nën lëkurë. Nëse infektohet në shkallë të avancuar, mund të kthehet në abscese dhe mund të nevojitet ndërhyrje kirurgjikale.

Trajtimi i furunkulit

Në trajtimin e furunkulit, për të parandaluar përhapjen e infeksionit dhe për të përshpejtuar procesin e shërimit, mjeku mund të përshkruajë barna. Për furunkujt shumë të mëdhenj ose rezistentë mund të nevojitet procedurë drenazhi. Të ushqyerit e shëndetshëm, pirja e shumë ujit dhe respektimi i rregullave të higjienës e parandalojnë formimin e furunkulit. Furunkujt zakonisht janë të padëmshëm, por për rastet e përsëritura ose me prirje për t'u përhapur është e rëndësishme të merret mbështetje mjekësore.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Mjekët e fushës «Kirurgjia e përgjithshme» në Anadolu

Ayhan Erdemir

Dr. Profesor I Asociuar I Kirurgjia

Kirurgjia e përgjithshme

Kemal Raşa

Dr., Kirurg Master, Facs, Facp, Kirurg

Kirurgjia e përgjithshme

Vafi Atalay

Prof Specialist I Kirurgjisë Së Përgjithshme

Kirurgjia e përgjithshme

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.