Çfarë është sindroma HELLP dhe cilat janë simptomat?

Sindroma HELLP është një ndërlikim i rrallë, por me rëndësi jetike, që mund të shfaqet gjatë shtatzënisë dhe që mbart rreziqe serioze si për nënën, ashtu edhe për foshnjën. Kjo sindromë, që e merr emrin nga tri gjetje themelore mjekësore – hemoliza, enzimat e larta të mëlçisë dhe numri i ulët i trombociteve – lidhet kryesisht me preeklampsinë, por mund të zhvillohet edhe më vete. Zakonisht shfaqet në javët e fundit të shtatzënisë ose në periudhën afër lindjes dhe, për shkak të ecurisë së saj të shpejtë, kërkon ndërhyrje mjekësore urgjente. Simptomat shpesh fillojnë në formën e dhimbjes në pjesën e sipërme të barkut, dhimbjes së kokës, të përzierave dhe çrregullimeve të shikimit.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është sindroma HELLP?

Sindroma HELLP është një ndërlikim serioz që shfaqet gjatë shtatzënisë dhe kërkon ndërhyrje mjekësore urgjente. Ajo e merr emrin nga shkronjat e para të shprehjeve angleze "Hemolysis" (shkatërrimi i rruazave të kuqe të gjakut), "Elevated Liver Enzymes" (rritja e enzimave të mëlçisë) dhe "Low Platelet Count" (numri i ulët i trombociteve). Shihet kryesisht së bashku me preeklampsinë (toksikozën e shtatzënisë), por në disa raste mund të zhvillohet edhe më vete. Mund të shfaqet në gjysmën e dytë të shtatzënisë, veçanërisht pas javës së 27-të ose menjëherë para lindjes. Duke qenë se mbart rreziqe serioze si për nënën, ashtu edhe për foshnjën, diagnoza e hershme dhe trajtimi i shpejtë kanë rëndësi jetike.

Ajo shihet në rreth 0,5–0,9% të të gjitha shtatzënive. Te gratë me preeklampsi, përkundrazi, mund të zhvillohet në 10-20% të tyre. Edhe pse kjo përqindje e paraqet gjendjen si të rrallë, për shkak të natyrës së saj me përparim të shpejtë ajo përbën një rrezik të madh për shëndetin e nënës dhe të foshnjës. Shihet më shpesh veçanërisht në shtatzënitë e para, në shtatzënitë e shumëfishta dhe në shtatzënitë në moshë të avancuar. Sipas studimeve të kryera në mbarë botën, në shtatzënitë ku zhvillohet sindroma HELLP, vdekshmëria e nënave mund të jetë 1-3%, ndërsa vdekshmëria e foshnjave 10-30%. Prandaj gjatë shtatzënisë ndërgjegjësimi dhe diagnoza e hershme kanë rëndësi jetike.

Cilat janë simptomat dhe shkaqet e sindromës HELLP?

Simptomat e sindromës HELLP zakonisht shfaqen papritur dhe mund të ngjajnë me simptomat e preeklampsisë. Ankesat shpesh fillojnë në formën e dhimbjes në pjesën e sipërme të barkut, dhimbjes së kokës, të përzierave dhe të vjellave. Ndërsa gjendja përparon, mund t'u shtohen edhe simptoma si problemet e shikimit, edema, lodhja e tepruar dhe gulçimi.

Simptomat e sindromës HELLP mund të renditen kështu:

• Dhimbje e fortë koke
• Dhimbje e fortë në pjesën e sipërme të barkut (kuadranti i sipërm i djathtë)
• Të përziera dhe të vjella
• Turbullim i shikimit, ndjeshmëri ndaj dritës
• Ënjtje në duar, në këmbë dhe në fytyrë
• Lodhje dhe dobësi
• Gjakderdhje nga hunda ose nga mishi i dhëmbëve
• Prirje për mavijosje (e lidhur me numrin e ulët të trombociteve)

Shkaku i saktë i sëmundjes nuk dihet. Në disa raste simptomat e sindromës HELLP përparojnë shumë shpejt dhe nëna e ardhshme mund të përballet brenda disa orëve me probleme serioze shëndetësore. Prandaj analizat e gjakut dhe të urinës që bëhen gjatë kontrolleve rutinë të shtatzënisë luajnë një rol të rëndësishëm në vënien re të sëmundjes para se ajo të japë simptoma. Edhe pse nuk ka informacion të qartë për shkaqet e sindromës HELLP, kërkimet tregojnë se ajo mund të shfaqet nga kombinimi i çrregullimeve të sistemit imunitar, ndryshimeve të presionit brenda enëve të gjakut, prirjes gjenetike dhe çrregullimeve të qarkullimit të gjakut në placentë.

Mendohet se sëmundja lidhet me preeklampsinë. Anomalitë në sistemin imunitar të nënës së ardhshme, dëmtimi që ndodh në enët e gjakut dhe shkatërrimi i qelizave në mëlçi luajnë rol në zhvillimin e procesit.

Shkaqet e mundshme të sindromës HELLP janë si më poshtë:

• Histori preeklampsie ose eklampsie
• Çrregullime të koagulimit brenda enëve të gjakut
• Probleme të lidhura me sistemin imunitar
• Sëmundje të mëlçisë
• Prirje gjenetike

Si diagnostikohet sindroma HELLP?

Diagnoza e sindromës HELLP vendoset duke vlerësuar së bashku simptomat klinike dhe analizat laboratorike. Në rastet e dyshimta, mjeku bën urgjentisht analiza gjaku dhe mat hemolizën, nivelet e enzimave të mëlçisë dhe numrin e trombociteve. Në analizat e gjakut, vlerat e larta të LDH, AST dhe ALT dhe numri i ulët i trombociteve janë të rëndësishëm për diagnozën. Me analizën e urinës vlerësohet proteinuria (prania e proteinave në urinë). Gjithashtu, ultratingulli jep informacion për gjendjen e foshnjës dhe për qarkullimin e gjakut në placentë.

Në diagnozën e sindromës HELLP, tregues të rëndësishëm janë niveli i LDH në analizat e gjakut zakonisht mbi 600 IU/L, enzimat e mëlçisë AST ose ALT të paktën dy herë mbi normalen dhe numri i trombociteve nën 100.000/mm³. Gjithashtu, si gjetje e hemolizës, në njollën periferike të gjakut mund të shihen rruaza të kuqe të copëzuara. Vlerësimi së bashku i gjetjeve klinike dhe i rezultateve laboratorike e minimizon rrezikun e diagnozës së gabuar, sepse insuficienca akute e mëlçisë, sëmundjet e fshikëzës së tëmthit ose disa infeksione virale mund të japin simptoma të ngjashme me sindromën HELLP.

Cilat janë metodat e trajtimit të sindromës HELLP?

Sindroma HELLP kërkon trajtim urgjent për shëndetin e nënës dhe të foshnjës. Qëllimi kryesor i trajtimit është stabilizimi i gjendjes së nënës dhe përcaktimi i kohës më të përshtatshme të lindjes sipas javës së shtatzënisë.

Metodat e trajtimit të sindromës HELLP janë si më poshtë:

• Lindja e hershme: Në javën e 34-t e pas saj zakonisht kryhet lindja.
• Trajtimi me barna: Mund të përdoren barna antihipertensive që kontrollojnë presionin e gjakut, trajtime që rregullojnë koagulimin dhe kortikosteroide.
• Transfuzioni i gjakut dhe i trombociteve: Zbatohet nëse numri i trombociteve është shumë i ulët.
• Sulfati i magnezit: Jepet për të parandaluar krizat (konvulsionet) e eklampsisë.
• Mbështetja në terapi intensive: Mund të jetë e nevojshme te pacientet me gjendje të rëndë.

Plani i trajtimit përcaktohet sipas javës së shtatzënisë, gjendjes së përgjithshme shëndetësore të nënës dhe zhvillimit të foshnjës. Pas javës së 34-t zakonisht kryhet lindja, sepse në këtë fazë shansi i mbijetesës së foshnjës është i lartë. Megjithatë, edhe në javë më të hershme, nëse gjendja e nënës është kritike, mund të kryhet lindje e hershme. Për të përshpejtuar zhvillimin e mushkërive të foshnjës, para lindjes mund të zbatohet trajtim me kortikosteroide. Te nënat me nivel shumë të ulët të trombociteve, kryerja e transfuzionit të trombociteve para ose gjatë lindjes e ul rrezikun e gjakderdhjes.

Si ecën procesi i shërimit pas sindromës HELLP?

Kur diagnoza vendoset herët dhe fillohet trajtimi, zakonisht brenda disa ditëve vlerat laboratorike fillojnë të përmirësohen. Megjithatë, te disa nëna ndërlikimet si dëmtimi i mëlçisë, çrregullimi i funksionit të veshkave ose problemet e koagulimit mund të jenë të përhershme. Në periudhën pas lindjes nevojitet ndjekje me analiza të rregullta gjaku dhe teste të funksionit të organeve.

Shërimi zakonisht fillon brenda javës së parë pas lindjes, por kthimi në normalitet i funksioneve të mëlçisë dhe i vlerave të gjakut mund të marrë disa javë. Te disa nëna rimëkëmbja e funksioneve të veshkave mund të zgjasë më shumë. 48 orët e para pas lindjes janë periudha më kritike për parandalimin e ndërlikimeve. Gjatë kësaj kohe mund të nevojitet ndjekje në terapi intensive. Gjithashtu, rreziku që gratë që kanë kaluar sindromën HELLP ta përjetojnë sërish të njëjtën gjendje në shtatzëninë e ardhshme është mes 5-25%, prandaj në shtatzënitë e mëpasshme ndjekja nga afër është e domosdoshme.

Sindroma HELLP në shtatzëni

Zakonisht shfaqet në tremujorin e fundit të shtatzënisë, por rrallë mund të zhvillohet edhe menjëherë pas lindjes. Gjatë shtatzënisë, kontrollet e rregullta te mjeku, matjet e presionit të gjakut dhe analizat e urinës bëjnë të mundur vënien re të hershme të sindromës. Shtatzënat që kanë faktorë rreziku (histori preeklampsie në shtatzëninë e mëparshme, hipertension, shtatzëni në moshë të avancuar) duhet të ndiqen më shpesh.

Çfarë shkakton sindroma HELLP në shtatzëni?

Sindroma HELLP mund të çojë në ndërlikime serioze si për nënën, ashtu edhe për foshnjën. Diagnoza dhe trajtimi i hershëm i pakësojnë këto rreziqe. Ndërlikimet që mund të ndodhin si pasojë e sindromës mund të renditen kështu:

• Lindje e parakohshme
• Shkëputje e placentës (ndarja e parakohshme e placentës)
• Peshë e ulët në lindje
• Vonesë në zhvillimin e foshnjës
• Çarje ose gjakderdhje e mëlçisë së nënës
• Insuficiencë renale
• Çrregullime të koagulimit

Sindroma HELLP mund ta rrisë 10 herë rrezikun e shkëputjes së placentës. Kjo gjendje është një ndërlikim serioz që kërcënon jetën si të nënës, ashtu edhe të foshnjës. Gjithashtu rriten edhe rreziqet si vonesa e zhvillimit të foshnjës në barkun e nënës, pesha e ulët në lindje dhe mungesa e oksigjenit. Te foshnjat e lindura para kohe mund të shihen probleme të lidhura me prematuritetin, si sindroma e distresit respirator (RDS), hemorragjia cerebrale dhe vështirësitë në të ushqyer.

A është e dëmshme për foshnjën lindja e hershme në sindromën HELLP?

Lindja e hershme mund të bëjë që foshnja të lindë prematurisht. Kjo gjendje mund të ndikojë negativisht në zhvillimin e mushkërive, trurit dhe sistemit të tretjes së foshnjës. Megjithatë, kur gjendja e nënës është kritike, lindja e hershme mund të jetë opsioni më i sigurt si për nënën, ashtu edhe për foshnjën. Foshnjat e lindura prematurisht, duke marrë mbështetje të posaçme në njësinë e terapisë intensive neonatale, mund ta rritin shansin e mbijetesës.

Sindroma HELLP është një ndërlikim i shtatzënisë që mund të vihet nën kontroll me diagnozë të hershme dhe trajtim të shpejtë, por që, kur neglizhohet, mund të çojë në pasoja vdekjeprurëse. Kontrollet e rregullta para lindjes, ndjekja e presionit të gjakut dhe e analizave laboratorike, duke bërë të mundur zbulimin e hershëm të faktorëve të rrezikut, mund të parandalojnë ndërlikimet e mundshme. Në trajtim, zakonisht lindja është hapi më i rëndësishëm për të shpëtuar jetën e nënës; prandaj në çdo periudhë të shtatzënisë simptomat e dyshimta nuk duhen anashkaluar. Për të mbrojtur shëndetin e nënës dhe të foshnjës, një qasje multidisiplinare dhe ndjekja e kujdesi i rregullt edhe në periudhën pas lindjes e mbështesin procesin e shërimit. Nuk duhet harruar se njohja e sindromës HELLP dhe dallimi i simptomave të saj është aq i rëndësishëm, saqë mund të shpëtojë jetë.

Mjekët e fushës «Gjinekologjia dhe obstetrika» në Anadolu

Nuri Ceydeli

M.D.

Gjinekologjia dhe obstetrika

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.