Çfarë është mitomania dhe si vlerësohet gënjeshtra patologjike?

Mitomania, e njohur si sëmundja e gënjeshtrës, është një çrregullim sjelljeje që shfaqet kur personi i shpreh ngjarje që në realitet nuk kanë ndodhur duke i ekzagjeruar, ndryshuar ose duke i trilluar tërësisht, dhe e përsërit këtë shpesh. Këta persona shpesh mund t’u besojnë edhe vetë gënjeshtrave që thonë. Kjo gjendje mund t’u shkaktojë dëm marrëdhënieve, jetës profesionale dhe rrethit shoqëror. Mitomania zakonisht shihet si një model mendimi-sjelljeje që nuk mund të kontrollohet dhe që përsëritet. Gënjeshtra mund të shfaqet edhe me qëllim që pacienti të fitojë admirim, të pranohet ose të plotësojë nevojat e tij emocionale.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është sëmundja e gënjeshtrës (mitomania)?

Mitomania është një çrregullim psikologjik që karakterizohet nga nevoja e vazhdueshme dhe e pakontrollueshme e personit për të gënjyer. Këto gënjeshtra shpesh përfshijnë tema të thjeshta që lidhen me jetën e përditshme. Ndonjëherë shfaqen me trillime të mëdha dhe skenarë të dramatizuar. Personi mund t’i përdorë gënjeshtrat jo vetëm për të përfituar, por edhe për t’u ndjerë më i vlefshëm ose për të krijuar një identitet imagjinar. Në disa raste personi mund ta harrojë faktin se gënjeshtrat që thotë nuk janë të vërteta ose mund t’u besojë atyre në mënyrë të pavetëdijshme. Bëhet fjalë për një strukturë sjelljeje ciklike. Sa më shumë gënjen, aq më shumë lind nevoja për t’i mbështetur gënjeshtrat me gënjeshtra të reja. Marrëdhëniet shoqërore, lidhjet familjare dhe jeta profesionale me kalimin e kohës ndikohen negativisht nga kjo sjellje dhe ndjenja e besimit mund të dëmtohet në mënyrë të pakthyeshme.

Pse shfaqet sëmundja e gënjeshtrës (mitomania)?

Mitomania nuk ka një shkak të vetëm. Mendohet se shfaqet nga kombinimi i faktorëve biologjikë, psikologjikë dhe mjedisorë. Neglizhimi i përjetuar në fëmijëri, ndjenja e mungesës së vlerës, një strukturë familjare tepër kritike ose mungesa e vëmendjes mund të krijojnë perceptimin se identiteti i vërtetë nuk pranohet. Në këtë rast personi mund të nisë të krijojë suksese imagjinare ose histori dramatike për t’u ndjerë i vlefshëm dhe për të marrë miratim. Disa çrregullime të personalitetit, traumat dhe moszhvillimi i duhur i ndjenjës së besimit që në moshë të vogël mund ta nxisin këtë gjendje. Gjithashtu ka mendime se ndryshimet funksionale në mekanizmat e kontrollit të impulseve të trurit mund të lidhen me mitomaninë. Në epokën e mediave sociale, intensifikimi i dëshirës për t’u pëlqyer dhe për t’u vlerësuar mund ta përforcojë këtë sjellje te disa persona.

Cilat janë simptomat e sëmundjes së gënjeshtrës (mitomanisë)?

Simptomat e mitomanisë mund të ndryshojnë në përputhje me mënyrën, shpeshtësinë dhe qëllimet e gënjeshtrave të personit. Gënjeshtrat zakonisht janë të ekzagjeruara, përmbajnë elemente dramatike dhe personi mund të jetë këmbëngulës në mbrojtjen e tyre. Edhe kur sjellja e gënjeshtrës vihet re, shpesh përpiqet ta mbështesë me gënjeshtra të reja.

Simptomat e mitomanisë mund të renditen kështu:

• Tregimi i vazhdueshëm i historive të ekzagjeruara ose joreale
• Qëndrim tepër mbrojtës ndaj kritikës
• Krijimi i gënjeshtrave të reja për të vazhduar gënjeshtrën
• Paraqitja e sukseseve ose e përvojave ndryshe nga ç’janë

Si diagnostikohet sëmundja e gënjeshtrës (mitomania)?

Diagnoza e mitomanisë nuk vendoset vetëm nga fakti që personi gënjen. Vlerësohen vazhdimësia e gënjeshtrës, fakti që ajo është jashtë kontrollit dhe shkalla në të cilën ndikon në jetën shoqërore të personit. Gjatë procesit diagnostik shqyrtohen e kaluara e personit, marrëdhëniet shoqërore, modelet e sjelljes dhe gjendja psikologjike. Në rast nevoje kryhen intervista me familjen dhe analiza të sjelljes.

Metodat e vlerësimit që përdoren për diagnozën e mitomanisë janë renditur më poshtë:

• Vlerësim psikologjik dhe intervistë klinike
• Analizë e sjelljes dhe teste personaliteti
• Intervista me familjen ose rrethin e afërt
• Vlerësimi i çrregullimeve të tjera psikiatrike në bazë

Si trajtohet sëmundja e gënjeshtrës (mitomania)?

Në trajtimin e mitomanisë qëllimi është trajtimi i proceseve emocionale, njohëse dhe të sjelljes që qëndrojnë në bazë të sjelljes së gënjeshtrës së personit. Trajtimi kërkon durim dhe mund të kërkojë një qasje afatgjatë. Motivimi i individit ndaj procesit të terapisë luan rol të rëndësishëm në suksesin e trajtimit. Terapia njohëse-sjellore është një nga metodat më të përdorura.

Metodat që zbatohen në trajtimin e mitomanisë janë këto:

• Terapia njohëse-sjellore
• Punë për rregullimin emocional dhe kontrollin e impulseve
• Terapia e përqendruar te trauma (nëse nevojitet)
• Terapia në grup ose familjare si metodë mbështetëse

Çfarë ndihmon në sëmundjen e gënjeshtrës (mitomaninë)?

Përballimi i mitomanisë nuk kufizohet vetëm te ndërhyrja terapeutike. Vënia re nga vetë personi e sjelljes së tij, kuptimi i emocioneve dhe zhvillimi i kontrollit të impulseve janë gjithashtu pjesë të rëndësishme të procesit. Puna për rregullimin e emocioneve në një mjedis terapeutik ku personi mund të ndërtojë një marrëdhënie besimi mund të sjellë ndryshim afatgjatë. Vënia re nga personi e nevojës së tepërt për miratim dhe pëlqim dhe zbritja te rrënjët e kaluara të kësaj nevoje e lehtëson procesin. Qasja e durueshme dhe e qëndrueshme e rrethit të afërt gjithashtu e mbështet trajtimin. Qëndrimet gjykuese dhe nënçmuese, përkundrazi, mund t’i forcojnë mekanizmat mbrojtës. Mund të jetë e dobishme gjithashtu që personi të bëjë punë për ndërgjegjësimin dhe, me ushtrime të testimit të realitetit, të vëzhgojë dallimin midis mendimit dhe realitetit. Mbushja e boshllëqeve emocionale me marrëdhënie të shëndetshme dhe aktivitete të strukturuara e rrit efektin e trajtimit.

Pyetje të shpeshta për sëmundjen e gënjeshtrës

A është mitomania çrregullim personaliteti?

Mitomania vetëm në vetvete mund të mos jetë çrregullim personaliteti. Megjithatë, mund të shfaqet së bashku me disa çrregullime të personalitetit dhe kjo e ndërlikon diagnozën.

A mund të trajtohet plotësisht mitomania?

Me trajtim mund të vihet nën kontroll, por procesi mund të marrë kohë në varësi të vetëdijes së brendshme të personit dhe përshtatjes së tij me terapinë.

A e di personi me mitomani se po gënjen?

Disa persona janë të vetëdijshëm për gënjeshtrat e tyre, ndërsa disa të tjerë me kalimin e kohës mund t’i besojnë trillimit të vet.

A shfaqet mitomania edhe te fëmijët?

Po, por gënjeshtra te fëmijët nuk është gjithmonë mitomani; mund të jetë një proces zhvillimor. Vlerësohen kohëzgjatja dhe qëllimi i sjelljes.

A është i mundur trajtimi i mitomanisë pa mbështetjen e familjes?

Mbështetja e lehtëson trajtimin, por vetëm mbështetja e familjes nuk mjafton. Procesi i terapisë profesionale është i nevojshëm.

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.