Lythat: shkaqet, simptomat dhe trajtimi

Lythat janë rritje beninje (të mira) të lëkurës që formohen në lëkurë dhe në mukoza për shkak të virusit të papilomës njerëzore (HPV). Edhe pse zakonisht janë të padëmshme, disa lloje mund të përhapen dhe të shkaktojnë dhimbje. Njëkohësisht mund të krijojnë shqetësime estetike. Lythat mund të shfaqen në zona të ndryshme të trupit dhe zakonisht shihen shpesh në duar, këmbë, fytyrë, zonën gjenitale dhe rreth thonjve. Lythat, të cilat janë ngjitëse, mund të përhapen nëpërmjet kontaktit të drejtpërdrejtë të lëkurës ose nëpërmjet sendeve të përdorura bashkërisht. Veçanërisht personat me sistem imunitar të dobët janë më të ndjeshëm ndaj lythave. Për trajtimin e lythave ekzistojnë opsione të ndryshme si krioterapia (ngrirja), lazeri, trajtimet me medikamente dhe metodat kirurgjikale.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është lythi?

Janë infeksione të shkaktuara nga virusi HPV që shihen në lëkurë si struktura të vogla, të ngritura dhe zakonisht të forta. HPV shkakton shumimin anormal të qelizave të lëkurës dhe çon në formimin e lythave. Forma, madhësia dhe ngjyra e lythave mund të ndryshojnë në varësi të zonës së trupit ku formohen dhe të llojit të virusit. Lythat zakonisht janë të padëmshme. Disa prej tyre mund të zhduken vetvetiu me kalimin e kohës. Megjithatë, disa lloje mund të jenë shqetësuese, të dhimbshme dhe të prirura për t'u përhapur. Veçanërisht disa lloje, si lythat gjenitale, mund të kërkojnë ndërhyrje mjekësore, pasi lidhen me llojet me rrezik të lartë të HPV-së.

Në formimin e lythave luajnë rol të rëndësishëm forca e sistemit imunitar të personit, zakonet e higjienës dhe prerjet ose plagët e vogla në lëkurë. Për të parandaluar transmetimin e lythave, rekomandohet kujdes ndaj rregullave të higjienës personale dhe shmangia e kontaktit të drejtpërdrejtë.

Pse dalin lythat?

Shfaqen për shkak të virusit të papilomës njerëzore (HPV). Ai vendoset në shtresën e sipërme të lëkurës dhe shkakton rritjen anormale të qelizave. Virusi HPV mund të transmetohet nëpërmjet kontaktit me lëkurën ose nëpërmjet sendeve të përdorura bashkërisht. Veçanërisht te personat me sistem imunitar të dobët, rreziku i formimit të lythave është më i lartë në zonat ku lëkura ka prerje ose plagë. Hyrja zbathur në pishinë, saunë ose palestër mund ta lehtësojë formimin e lythave. Gjithashtu, zakoni i ngrënies së thonjve dhe i acarimit të vazhdueshëm të lëkurës mund të shkaktojë përhapjen e lehtë të virusit. Lythat gjenitale, të cilat mund të çojnë në probleme serioze shëndetësore, mund të transmetohen nëpërmjet kontaktit seksual të pambrojtur.

Cilat janë llojet e lythave?

Formohen për shkak të llojeve të ndryshme të virusit HPV. Mund të shfaqen në zona të ndryshme të trupit dhe në forma të ndryshme. Forma, madhësia dhe sipërfaqja e lythave mund të ndryshojnë në varësi të zonës ku ndodhen dhe të llojit të HPV-së që i ka infektuar. Ndërsa disa lytha kanë sipërfaqe të fortë dhe të ashpër, të tjerat mund të jenë të sheshta dhe të buta. Llojet e lythave dhe karakteristikat e tyre janë këto:

• Lythat e zakonshme (Verruca vulgaris): Zakonisht shihen në duar, gishta dhe rreth thonjve. Kanë sipërfaqe të fortë, të ngritur dhe të ashpër. Janë të shpeshta kryesisht te fëmijët dhe te personat me sistem imunitar të dobët.
• Lythat plantare (lythat e shputës së këmbës): Formohen në shputën e këmbës, veçanërisht në thembër dhe nën gishta. Mund të shkaktojnë dhimbje dhe ndjesi shqetësimi gjatë ecjes. Kanë pamje të ngjashme me kallon dhe mund të rriten nën lëkurë.
• Lythat e sheshta (Verruca plana): Shihen shpesh në fytyrë, qafë, pjesën e pasme të dorës dhe në këmbë. Kanë sipërfaqe të vogël, të butë dhe të sheshtë. Janë të shpeshta veçanërisht te fëmijët dhe të rriturit e rinj.
• Lythat filiforme (si fije): Formohen në fytyrë, rreth hundës, në mjekër dhe në qepalla. Kanë pamje të hollë, të gjatë dhe të dalë. Mund të kenë prirje për t'u përhapur shpejt.
• Lythat gjenitale (Condyloma acuminata): Janë lytha të shkaktuara nga virusi HPV që transmetohet seksualisht. Mund të shfaqen në zonën gjenitale dhe anale. Nëse nuk trajtohen, mund të përhapen dhe të shkaktojnë probleme serioze shëndetësore.
• Lythat mozaike: Janë lytha që bashkohen në grupime të vogla në shputën e këmbës. Ndryshe nga lythat plantare, kanë prirje për t'u përhapur. Mund të jenë të dhimbshme dhe ta vështirësojnë ecjen.

Cilat janë simptomat e lythave?

Zakonisht shfaqen në formën e flluskave të dukshme dhe të forta. Megjithatë, në varësi të zonës ku ndodhet lythi dhe të llojit të HPV-së, mund të zhvillohen edhe simptoma shtesë si dhimbje, kruajtje ose acarim. Ndërsa disa lytha kanë sipërfaqe të ashpër dhe të ngritur, të tjerat mund të jenë më të sheshta dhe në të njëjtin nivel me lëkurën. Simptomat e lythave mund të renditen si më poshtë:

• Formim indi të ngritur, të fortë ose të ashpër në lëkurë
• Rritje në formë njollash me ngjyrën e lëkurës, gri, kafe ose të verdhëremë
• Strukturë zakonisht pa dhimbje, por në disa raste që kruhet ose acaron
• Te lythat që formohen në shputën e këmbës, ndjesi dhimbjeje ose shqetësimi gjatë ecjes
• Çrregullim ose trashje e strukturës së thonjve rreth thonjve të duarve dhe të këmbëve
• Formim lythash me strukturë të hollë, të gjatë ose si fije në fytyrë dhe në qafë
• Te lythat në zonën gjenitale, kruajtje, djegie ose sekrecione të lehta
• Prirje për përhapje në lidhje me zakone si ngrënia e thonjve ose acarimi i lëkurës

Si vendoset diagnoza e lythit?

Dermatologu ose kirurgu i përgjithshëm mund ta vendosë diagnozën duke parë pamjen, indin dhe mënyrën e përhapjes së lythit. Meqenëse lythat zakonisht kanë karakteristika të dukshme dhe tipike, ekzaminimi vizual mund të jetë i mjaftueshëm për vendosjen e diagnozës. Megjithatë, për të përcaktuar llojin e lythit ose nëse është një lezion malinj, në disa raste mund të kryhet biopsi. Veçanërisht për diagnozën përfundimtare të lythave gjenitale mund të aplikohet testi HPV. Nëse lythi është i dhimbshëm, rritet shpejt ose ndryshon ngjyrë, mjeku mund të kryejë teste shtesë dhe të përjashtojë sëmundje të tjera të lëkurës.

A janë lythat ngjitëse?

Mund të përhapen nëpërmjet virusit HPV me kontakt të drejtpërdrejtë ose nëpërmjet sendeve të përdorura bashkërisht. Shtrëngimi i dorës me një person që ka lytha dhe ndarja e sendeve personale si peshqiri ose brisku mund ta rrisin rrezikun e transmetimit. Veçanërisht mjediset e lagështa si pishinat publike, palestrat dhe dushet e përbashkëta krijojnë kushte të përshtatshme për përhapjen e HPV-së. Te personat me sistem imunitar të dobët, mundësia e transmetimit të lythave është më e lartë. Zakonet si ngrënia e thonjve, acarimi i lëkurës ose kruarja e lythit mund të shkaktojnë përhapjen e virusit në zona të ndryshme të trupit. Për të parandaluar transmetimin e lythave, duhet treguar kujdes ndaj higjienës personale dhe kontakti i drejtpërdrejtë duhet pakësuar sa më shumë që të jetë e mundur.

Si kalon lythi? Si bëhet trajtimi i lythave?

Trajtimi mund të ndryshojë në varësi të llojit, zonës ku ndodhet dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit. Disa lytha mund të zhduken vetvetiu me kalimin e kohës. Megjithatë, meqenëse shumica e lythave kanë prirje për t'u përhapur, rekomandohet që të trajtohen. Në trajtim mund të përdoren teknika të ndryshme si krioterapia (ngrirja), trajtimi me lazer, acidet kimike dhe metodat kirurgjikale. Edhe pse ekzistojnë disa metoda trajtimi të lythave që mund të aplikohen në shtëpi, për lythat afatgjata ose këmbëngulëse duhet drejtuar te një mjek. Veçanërisht lythat gjenitale ose lythat e dhimbshme duhet patjetër të trajtohen nën kontrollin e specialistit. Metodat e trajtimit të lythave janë këto:

• Krioterapia (ngrirja): Lythi ngrihet duke përdorur azot të lëngshëm. Sigurohet që të bjerë brenda pak ditësh.
• Trajtimi kimik: Substancat kimike si acidi salicilik ose acidi trikloracetik ndihmojnë në zhvoshkjen e lythit.
• Trajtimi me lazer: Te lythat rezistente, indi i lythit shkatërrohet duke u djegur me rreze lazeri.
• Elektrokauterizimi (djegia): Trajtohet duke djegur indin e lythit me rrymë elektrike.
• Metodat kirurgjikale: Te lythat e mëdha ose rezistente, lythi pritet dhe hiqet me anestezi lokale.
• Imunoterapia: Përdoren medikamente të veçanta për të forcuar sistemin imunitar.

Si parandalohen lythat?

Për parandalimin e lythave është e rëndësishme mbrojtja nga virusi HPV dhe mbajtja e sistemit imunitar të fortë. Duke treguar kujdes ndaj zakoneve të higjienës personale, rreziku i përhapjes dhe transmetimit të lythave mund të ulet në minimum.

• Duart dhe këmbët duhet të lahen dhe të thahen rregullisht.
• Nuk duhet të përdoren sendet personale të të tjerëve (peshqiri, gërshëra e thonjve, brisku).
• Në dushet dhe pishinat publike duhet të vishen pantofla.
• Nuk duhet pasur kontakt me lythat dhe zona me lytha nuk duhet të kruhet.
• Duhet shmangur zakonet si ngrënia e thonjve ose thithja e gishtit.
• Për të forcuar sistemin imunitar duhet ushqyer në mënyrë të balancuar dhe të bëhen ushtrime të rregullta fizike.
• Për t'u mbrojtur nga lythat gjenitale duhet të përdoren metoda mbrojtëse gjatë kontaktit seksual.

Bordi Editorial i Anadolu Medical Center

Mjekët e fushës «Dermatologjia» në Anadolu

Mehmet Coşkun Acay

M.D.

Dermatologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.