Çfarë është karcinoma bazocelulare dhe si trajtohet?

Karcinoma bazocelulare (KBC) është një nga llojet më të zakonshme, por njëkohësisht edhe nga më të ngadaltat në përparim ndër kanceret e lëkurës. Kjo sëmundje, që zakonisht shfaqet në zonat e ekspozuara për një kohë të gjatë ndaj dritës së diellit, mund të japë shenja në formën e plagëve të lëkurës që nuk shërohen, noduleve me pamje perle ose koreve. KBC zhvillohet kryesisht në zona të ekspozuara ndaj diellit si fytyra, veshët, qafa dhe duart, por mund të shfaqet edhe në pjesë të tjera të trupit. Fakti që mund të trajtohet kur vihet re herët e rrit rëndësinë e kontrolleve të rregullta të lëkurës dhe të mbrojtjes nga dielli. Edhe pse rreziku i metastazave është i ulët, është një gjendje që duhet marrë seriozisht, sepse kur nuk trajtohet mund të dëmtojë indet përreth.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është karcinoma bazocelulare (KBC)?

Ajo e ka origjinën nga qelizat bazale që ndodhen në shtresën më të poshtme të lëkurës. Në shumicën e rasteve shfaqet si pasojë e ekspozimit të zgjatur ndaj diellit. Rrezet ultravjollcë (UV) të diellit shkaktojnë dëmtim të ADN-së, gjë që bën që qelizat të shumohen në mënyrë të pakontrolluar. KBC vërehet më shpesh në zonat më të ekspozuara ndaj diellit si fytyra, hunda, balli, veshët dhe qafa. Në raste të rralla mund të zhvillohet edhe në trung ose në gjymtyrë.

Pavarësisht se përparon ngadalë, kur nuk trajtohet mund të dëmtojë indet përreth dhe mund të përhapet në struktura të thella si kockat dhe kërcet. Megjithatë, mundësia për të dhënë metastaza është shumë e ulët. Me diagnozë të hershme dhe trajtim të duhur, shumica dërrmuese e karcinomave bazocelulare mund të shërohen plotësisht.

Cilat janë llojet e karcinomës bazocelulare (KBC)?

Llojet e ndryshme të karcinomës bazocelulare janë të rëndësishme si për nga pamja klinike, ashtu edhe për nga sjellja biologjike. Për këtë arsye, identifikimi i nëntipit të saktë luan rol kritik në zgjedhjen e metodës së trajtimit dhe në parashikimin e ecurisë së sëmundjes. Përveç kësaj, disa nëntipe kanë ecuri më agresive, ndërsa disa mund të mbeten sipërfaqësore, gjë që e bën të domosdoshëm planifikimin individual në qasjen e trajtimit.

Llojet e KBC-së mund të renditen si më poshtë:

• KBC nodulare: Është lloji më i shpeshtë. Zakonisht ka formën e një noduli të shndritshëm si perlë, me pamje të lëmuar. Me kalimin e kohës në mes të tij mund të zhvillohen kore dhe ulçerim.
• KBC sipërfaqësore (superficiale): Vërehet më shumë në zonën e trungut, në formën e lezioneve të kuqërremta, të sheshta dhe pak me luspa. Përparon ngadalë dhe zakonisht ka ecuri më të mirë.
• KBC morfeaforme (sklerozante): Shfaqet në formën e lezioneve të forta, me kufij të paqartë dhe që i ngjajnë indit mbresë. Mund të përhapet në mënyrë më agresive në indet përreth.
• KBC e pigmentuar: Mund të jetë me ngjyrë kafe të errët ose të zezë dhe mund të ngatërrohet me melanomën. Ndeshet më shpesh te personat me lëkurë të errët.
• KBC mikronodulare: Vërehet në formën e noduleve të vogla dhe mund të jetë më agresive se llojet e tjera.

Cilat janë shkaqet e karcinomës bazocelulare (KBC)?

Faktori më i rëndësishëm në shfaqjen e karcinomës bazocelulare është ekspozimi i zgjatur ndaj rrezeve ultravjollcë të diellit. Te personat që për shumë vite janë ekspozuar ndaj diellit, sidomos pa mbrojtje, rreziku rritet dukshëm. Përveç kësaj, përdorimi i solariumit, të pasurit lëkurë të çelët dhe dobësia e sistemit imunitar mund ta lehtësojnë zhvillimin e KBC-së. Toksinat mjedisore, ekspozimi ndaj substancave kimike dhe disa sindroma të trashëguara janë ndër faktorët e tjerë që rrisin mundësinë e shfaqjes së sëmundjes.

Shkaqet e karcinomës bazocelulare mund të përmblidhen si më poshtë:

• Rrezet UV: Ekspozimi intensiv ndaj diellit, sidomos në fëmijëri dhe në rini, rrit rrezikun e KBC-së.
• Përdorimi i solariumit: Edhe rrezet UV artificiale shkaktojnë dëmtim të ADN-së në qelizat e lëkurës.
• Ngjyra e çelët e lëkurës: Rreziku është më i lartë te individët me lëkurë të çelët, sy me ngjyrë dhe flokë të verdhë/të kuqe.
• Predispozita gjenetike: Vërehet më shpesh te personat me histori familjare të kancerit të lëkurës.
• Dobësia e sistemit imunitar: Individët, sistemi imunitar i të cilëve është i shtypur për arsye si transplantimi i organeve, janë në rrezik.
• Ekspozimi ndaj rrezatimit: Mundësia e zhvillimit të KBC-së rritet në zonat që kanë marrë më parë radioterapi.
• Faktori i moshës: Shpeshtësia e shfaqjes rritet dukshëm në moshë të shtyrë.
• Disa sindroma të trashëguara: Për shembull, sëmundje të rralla si sindroma Gorlin-Goltz e lehtësojnë zhvillimin e KBC-së.

Cilat janë simptomat e karcinomës bazocelulare (KBC)?

Simptomat e KBC-së zakonisht fillojnë me lezione të vogla në lëkurë që rriten ngadalë dhe që në fillim nuk u kushtohet rëndësi. Megjithatë, me kalimin e kohës pamja ndryshon dhe bëhet e dyshimtë.

Simptomat e karcinomës bazocelulare mund të vërehen si më poshtë:

• Nodule të shndritshme si perlë, me ngjyrën e lëkurës ose rozë
• Plagë me qendër të gropuar dhe skaje të ngritura
• Lezione të lëkurës që bëjnë vazhdimisht kore dhe nuk shërohen
• Nodule që me kalimin e kohës gjakosin ose bëjnë kore
• Njolla kafe të errëta ose të zeza në llojin e pigmentuar
• Lezione të forta të ngjashme me mbresë, me kufij të paqartë
• Zakonisht janë pa dhimbje, por në periudhat e mëvonshme mund të krijojnë ndjeshmëri

Si diagnostikohet karcinoma bazocelulare (KBC)?

Procesi i diagnostikimit të karcinomës bazocelulare ka rëndësi kritike për ta zbuluar sëmundjen në fazë të hershme dhe për ta trajtuar në mënyrë efektive. Në fazën e parë kryhet ekzaminimi dermatologjik dhe lezionet e dyshimta të lëkurës vlerësohen me kujdes. Në këtë ekzaminim vëzhgohen ngjyra, forma, karakteristikat e sipërfaqes dhe kufijtë e lezionit. Për ekzaminimin më të detajuar të lezioneve të dyshimta përdoret një pajisje e veçantë e quajtur dermatoskop, e cila mundëson shikimin e zmadhuar të sipërfaqes së lëkurës. Falë dermatoskopisë mund të zbulohen strukturat e enëve të gjakut, shpërndarja e pigmentit dhe karakteristikat tipike të tumorit, që nuk dallohen me sy të lirë.

Për të vënë diagnozën përfundimtare, biopsia është metoda më themelore. Gjatë biopsisë merret një mostër e vogël indi nga lezioni i dyshimtë dhe dërgohet për ekzaminim histopatologjik. Me raportin e patologjisë përcaktohen qartë prania e tumorit, lloji i tij (nodular, sipërfaqësor, morfeaform etj.), thellësia dhe shkalla e agresivitetit. Këto informacione kanë rëndësi të madhe në personalizimin e planit të trajtimit.

Në disa raste të përparuara, sidomos kur dyshohet se tumori është përhapur në inde të thella në zona kritike si rreth syve, hunda, veshët ose lëkura e kokës, mund të përdoren metoda radiologjike si rezonanca magnetike (MRI) ose tomografia e kompjuterizuar (CT). Këto teknika imazherike mund të tregojnë nëse tumori shtrihet në indet e buta, në muskuj ose në kocka. Përveç kësaj, edhe pse rrallë, në lezione shumë të gjera dhe që rikthehen mund të kryhen ekzaminime shtesë për të vlerësuar rrezikun e metastazave.

Si trajtohet karcinoma bazocelulare (KBC)?

Qëllimi në trajtimin e KBC-së është heqja e plotë e tumorit dhe minimizimi i rrezikut të rikthimit. Zgjedhja e trajtimit përcaktohet në varësi të madhësisë, vendndodhjes dhe llojit të tumorit, si dhe të gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit.

Metodat kryesore të trajtimit janë:

• Ekscizioni kirurgjikal: Është metoda më e përdorur. Tumori hiqet së bashku me një sasi të indit të shëndetshëm përreth.
• Mikrokirurgjia Mohs: Preferohet sidomos në zona me rëndësi kozmetike si fytyra. Tumori hiqet shtresë pas shtrese dhe ekzaminohet në mikroskop.
• Krioterapia (ngrirja): Mund të përdoret te tumoret e vogla dhe sipërfaqësore.
• Kyretazhi dhe elektrokauterizimi: Lezioni hiqet duke u kruar, pastaj qelizat e mbetura shkatërrohen me rrymë elektrike.
• Trajtimet topike: Kremrat e përshkruar nga mjeku mund të përdoren në KBC sipërfaqësore.
• Radioterapia: Mund të aplikohet te pacientët që nuk janë të përshtatshëm për kirurgji ose në fazat e përparuara.
• Trajtimet e synuara: Në rastet e përparuara dhe të përhapura të KBC-së, vitet e fundit po përdoren barna të synuara.

Mjekët e fushës «Dermatologjia» në Anadolu

Mehmet Coşkun Acay

M.D.

Dermatologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.