Çfarë është izotretinoina dhe kur përdoret?

Izotretinoina është një nga barnat sistemike më efektive që përdoren në trajtimin e rasteve të rënda dhe rezistente ndaj trajtimit të aknesë (puçrrave). Ky bar, substanca aktive e të cilit është “izotretinoina”, bën pjesë ndër derivatet e vitaminës A dhe, duke shtypur drejtpërdrejt veprimtarinë e gjëndrave dhjamore të lëkurës, eliminon shkakun themelor të formimit të aknesë. Ai pakëson prodhimin e sebumit në lëkurë, parandalon bllokimin e poreve dhe, duke penguar formimin e inflamacionit, përshpejton shërimin e puçrrave ekzistuese. Gjithashtu, ai jo vetëm trajton aknet ekzistuese, por në masë të madhe parandalon edhe formimin e puçrrave të reja në të ardhmen. Zakonisht përshkruhet nga dermatologët për pacientët që nuk kanë përfituar nga metodat e tjera të trajtimit, si kremrat, xhelet ose antibiotikët. Falë efektit të fortë dhe të qëndrueshëm, siguron përmirësim afatgjatë të lëkurës; megjithatë, për shkak të efekteve anësore të mundshme, duhet përdorur domosdoshmërisht nën kontrollin e mjekut dhe gjatë gjithë trajtimit duhet ndjekur me analiza të rregullta gjaku.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është izotretinoina?

Izotretinoina është një bar derivat i vitaminës A (retinoid). Në mjekësi përdoret sidomos në trajtimin e akneve të rënda, inflamatore, cistike ose nodulocistike. Më thjesht, është një nga barnat e “hapit të fundit” të cilit u drejtohen dermatologët kur trajtimet e tjera (kremrat, antibiotikët, xhelet etj.) nuk japin rezultat. Izotretinoina vepron duke zvogëluar madhësinë e gjëndrave dhjamore dhe duke pakësuar prodhimin e sebumit (yndyrës). Kështu poret nuk bllokohen, shumimi i baktereve parandalohet dhe formimi i aknes ndalet. Efekti i barit nuk kufizohet vetëm në tharjen e puçrrave ekzistuese, por pengon edhe formimin e të rejave.

Për çfarë shërben izotretinoina?

Izotretinoina i trajton puçrrat jo në sipërfaqe, por që nga rrënja. Ndërsa barnat e tjera japin rezultate të përkohshme, izotretinoina siguron zgjidhje afatgjatë. Efektet e barit në lëkurë janë si më poshtë:

• Pakëson prodhimin e sebumit.
• Pengon bllokimin e poreve.
• Rregullon ripërtëritjen e qelizave të lëkurës.
• Kufizon shumimin e baktereve.
• Parandalon inflamacionin.

Si rezultat i të gjitha këtyre efekteve, puçrrat, pikat e zeza dhe yndyrshmëria e lëkurës pakësohen në masë të madhe. Pas trajtimit shumica e personave përjetojnë përmirësim të qëndrueshëm.

Si përdoret izotretinoina?

Ky bar duhet përdorur vetëm me recetë të dermatologut. Fillimi i tij me iniciativë personale ose ndryshimi i dozës mund të çojë në rreziqe serioze për shëndetin. Zakonisht gjendet në formë kapsulash dhe rekomandohet të merret së bashku me ushqimin, sepse një vakt me yndyrë siguron thithje më të mirë të barit në trup. Doza përcaktohet nga mjeku sipas peshës së pacientit, ashpërsisë së aknes dhe analizave të gjakut. Në fillim jepet doza e ulët (për shembull 0.5 mg/kg/ditë) dhe ndërsa trupi mësohet me barin, doza mund të rritet ngadalë. Kohëzgjatja e trajtimit zakonisht varion nga 4 deri në 8 muaj. Përdorimi i rregullt është shumë i rëndësishëm. Marrja e barit çdo ditë në të njëjtën orë e rrit suksesin e trajtimit. Kur harrohet një dozë, nuk duhet marrë dozë e dyfishtë.

Gjatë trajtimit mjeku kërkon në intervale të rregullta analiza gjaku. Këto analiza shërbejnë sidomos për të ndjekur vlerat e enzimave të mëlçisë dhe të yndyrnave të gjakut (kolesterolit, triglicerideve).

Cilat janë efektet anësore të izotretinoinës?

Izotretinoina është një bar i fortë dhe mund të shfaqë disa efekte anësore. Këto efekte zakonisht varen nga doza dhe janë të përkohshme. Efektet anësore më të shpeshta janë:

• Thatësia e lëkurës: Thatësia në buzë, hundë, fytyrë dhe sy është shumë e zakonshme.
• Çarja e buzëve: E përjetojnë pothuajse të gjithë përdoruesit.
• Gjakderdhja nga hunda: Mund të zhvillohet për shkak të thatësisë brenda hundës.
• Ndjeshmëria e lëkurës: Rritje e ndjeshmërisë ndaj diellit.
• Dhimbjet e muskujve dhe të nyjeve: Sidomos te personat që bëjnë sport.
• Rënia e flokëve: Zakonisht është e përkohshme.

Efektet anësore më të rralla, por që mund të jenë serioze, janë:

• Çrregullim i funksionit të mëlçisë
• Rritje e yndyrnave të gjakut (kolesterolit, triglicerideve)
• Depresion, ankth ose ndryshime të humorit
• Turbullim i shikimit ose dobësim i shikimit të natës

Nëse vihet re ndonjë nga këto shenja serioze, bari duhet ndërprerë menjëherë dhe duhet njoftuar mjeku.

Çfarë duhet pasur parasysh gjatë përdorimit të izotretinoinës

Gjatë trajtimit:

Mbrojtja nga dielli është shumë e rëndësishme.

• Lëkura bëhet tepër e ndjeshme ndaj diellit.
• Çdo ditë duhet përdorur krem mbrojtës nga dielli me faktor të lartë mbrojtjeje (SPF 30 ose më shumë).
• Solariumi duhet shmangur në mënyrë kategorike.

Rutina e hidratimit është e domosdoshme.

• Për buzët balsam hidratues buzësh,
• Për lëkurën krem zbutës,
• Për hundën duhet përdorur sprej ose pomadë hidratuese.

Procedurat estetike duhet shtyrë.

• Meqë lëkura bëhet shumë e ndjeshme, procedura si lazeri, pilingu dhe epilimi nuk duhet të kryhen gjatë trajtimit dhe për 6 muaj pas tij.

Shtatzënia është rreptësisht e ndaluar.

• Izotretinoina shkakton anomali të lindura.
• Pacientet femra duhet të përdorin metodë efektive kontraceptive para fillimit të trajtimit, gjatë tij dhe për 1 muaj pas përfundimit të trajtimit.

Kush nuk duhet ta përdorë izotretinoinën?

Jo çdo pacient është i përshtatshëm për ta përdorur këtë bar. Në rastet e mëposhtme izotretinoina nuk duhet përdorur në asnjë mënyrë:

• Gratë shtatzëna ose që ushqejnë me gji
• Personat me sëmundje të mëlçisë
• Personat me tepricë të vitaminës A
• Personat që përdorin antibiotikë të grupit të tetraciklinave
• Personat me histori depresioni të rëndë ose sëmundjeje psikiatrike
• Fëmijët nën 12 vjeç

Me cilat barna nuk duhet marrë izotretinoina?

Izotretinoina mund të ndërveprojë me disa barna dhe të shkaktojë probleme serioze shëndetësore. Sidomos nuk duhet përdorur së bashku me barnat e mëposhtme:

• Antibiotikët e grupit të tetraciklinave: Mund ta rrisin presionin brenda kafkës.
• Suplementet me vitaminë A: Krijojnë rrezik helmimi (hipervitaminozë A).
• Fenitoina: Rrit rrezikun e dobësimit të kockave. Kortikosteroidet: Rritet rreziku i osteoporozës.
• Barnat që ndikojnë në lipidet e gjakut: Mund ta prishin ekuilibrin e kolesterolit.

Për këtë arsye, gjatë përdorimit të izotretinoinës, para se të përdoret ndonjë bar i ri, vitaminë ose produkt bimor, duhet marrë domosdoshmërisht miratimi i mjekut.

Sa zgjat trajtimi me izotretinoinë?

Kohëzgjatja e trajtimit ndryshon nga personi në person, por zakonisht zgjat nga 4 deri në 8 muaj. Qëllimi është arritja e një doze totale prej 120–150 mg/kg. Kur trajtimi përfundon, lëkura zakonisht mbetet e pastër për një kohë të gjatë. Te disa persona, nëse është e nevojshme, mund të zbatohet një kurë e dytë, por shumica e pacientëve arrijnë rezultat të qëndrueshëm me një kurë të vetme.

Gjatë trajtimit duhet pasur durim, sepse në javët e para puçrrat mund të duken sikur shtohen. Kjo gjendje është e përkohshme dhe përmirësimi zakonisht fillon nga fundi i muajit të 1-rë.

Mjekët e fushës «Dermatologjia» në Anadolu

Mehmet Coşkun Acay

M.D.

Dermatologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.