Cilat janë simptomat e gurëve në veshka dhe pse formohen?

Gurët në veshka janë një nga problemet e sistemit urinar që shfaqen mjaft shpesh dhe që zakonisht bëhen të ditura me dhimbje të forta. Këta gurë, që krijohen si pasojë e grumbullimit dhe kristalizimit të mineraleve dhe kripërave brenda veshkës ose në rrugët urinare, mund të zhvillohen në madhësi dhe forma të ndryshme. Ndërsa gurët me madhësi të vogël mund të nxirren me urinë pa u vënë re, gurët e mëdhenj, duke bllokuar rrugët urinare, mund të shkaktojnë shqetësim dhe dhimbje serioze.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë janë gurët në veshka?

Guri në veshka është një problem shëndetësor që krijohet kur disa minerale dhe kripëra që gjenden në urinë brenda veshkave, me kalimin e kohës, kristalizohen dhe bashkohen duke formuar një masë të fortë. Në literaturën mjekësore quhet "nefrolitiazë" ose "urolitiazë". Në kushte normale këto substanca nxirren së bashku me urinën; megjithatë, kur për arsye të ndryshme sasia e lëngut në urinë pakësohet ose kur sasia e këtyre substancave rritet, mund të ndodhë formimi i gurit. Ky formacion që fillon në veshkë, me kalimin e kohës mund të përparojë drejt kanalit urinar dhe aty mund të shkaktojë bllokime.

Cilat janë llojet e gurëve në veshka?

Gurët në veshka ndahen në grupe të ndryshme sipas strukturës së tyre kimike. Ky klasifikim është shumë i rëndësishëm në përcaktimin e strategjive të trajtimit dhe parandalimit. Çdo lloj guri krijohet për arsye të ndryshme dhe rreziku i përsëritjes mund të ndryshojë. Analiza e gurit e kryer në laborator ndihmon në përcaktimin e llojit të gurit që ka personi. Llojet e gurëve në veshka mund të renditen si më poshtë:

• Gurët e oksalatit të kalciumit: Janë lloji më i shpeshtë i gurëve. Lidhen me konsumin e tepërt të oksalatit (spinaq, çokollatë etj.) ose me marrjen e ulët të lëngjeve.
• Gurët e fosfatit të kalciumit: Vërehen më rrallë. Zakonisht krijohen në gjendje kur urina mbetet alkaline për një kohë të gjatë.
• Gurët e acidit urik: Krijohen si pasojë e çrregullimeve të metabolizmit të purinave në trup ose e konsumit të tepërt të mishit. Zakonisht zhvillohen në urinë acide.
• Gurët e struvitit (gurët infektivë): Krijohen në lidhje me infeksionet e rrugëve urinare. Mund të rriten shpejt dhe mund të bëhen aq të mëdhenj sa ta mbushin veshkën.
• Gurët e cistinës: Ndodhin si pasojë e cistinurisë, një sëmundje e trashëguar. Janë një nga llojet e gurëve që vërehen rrallë, por që trajtohen me vështirësi.
• Gurët miks (me përbërje të përzier): Krijohen nga bashkimi i dy ose më shumë përbërësve.

Cilat janë simptomat e gurëve në veshka?

Guri në veshka, kur është me madhësi të vogël, shpesh mund të nxirret me urinë pa u vënë re. Megjithatë, ndërsa guri rritet ose lëviz në rrugët urinare, ai shfaqet me dhimbje të dukshme dhe shpesh të padurueshme. Në varësi të vendit ku ndodhet guri dhe madhësisë së tij, simptomat mund të ndryshojnë nga një shqetësim i lehtë deri te dhimbja e fortë. Veçanërisht me hyrjen e gurit në kanalin urinar të quajtur ureter, shfaqen dhimbje spazmatike dhe të papritura. Këto dhimbje shpesh fillojnë në anën e mesit dhe përhapen drejt pjesës së poshtme të barkut dhe ijëve.

Simptomat e gurëve në veshka janë:

• Dhimbje e fortë anësore (kolika renale): Është më e zakonshmja e simptomave; vjen dhe ikën me valë.
• Dhimbje në pjesën e poshtme të barkut ose në ijë: Me zbritjen e gurit në ureter mund të ndihet dhimbje që përhapet drejt ijëve.
• Gjak në urinë (hematuria): Ngjyra rozë, e kuqe ose kafe e urinës tregon se guri po e irriton rrugën urinare.
• Djegie dhe dhimbje gjatë urinimit: Vërehen veçanërisht kur guri i afrohet fshikëzës urinare.
• Nevoja për urinim të shpeshtë: Afërsia e gurit me fshikëzën mund ta rrisë ndjesinë e urinimit.
• Të përzierat dhe të vjellat: Dhimbjet e forta mund ta prekin sistemin gastrointestinal.
• Temperatura dhe dridhjet: Mund të shfaqen nëse guri shoqërohet me infeksion; kjo gjendje kërkon ndërhyrje urgjente.
• Erë e keqe dhe turbullim i urinës: Mund të vërehen së bashku me infeksionin e rrugëve urinare.

Kur shfaqet një ose disa nga këto simptoma, veçanërisht nëse dhimbja është e fortë ose shoqërohet me temperaturë, duhet t'i drejtoheni pa humbur kohë një institucioni shëndetësor.

Pse krijohen gurët në veshka?

Shkaqet që qëndrojnë në bazë të formimit të gurëve në veshka janë zakonisht teprica në urinë e substancave që formojnë gurë (si kalciumi, oksalati, acidi urik) ose pamjaftueshmëria e lëngjeve që i tretin këto substanca (si uji). Normalisht urina këto substanca i tret dhe i nxjerr jashtë; megjithatë, kur ky ekuilibër prishet, krijohen kristale që me kalimin e kohës bashkohen dhe shndërrohen në gur. Në formimin e gurit mund të ndikojnë edhe faktorët gjenetikë, zakonet e të ushqyerit, kushtet mjedisore dhe disa probleme shëndetësore. Faktorët kryesorë që mund të shkaktojnë formimin e gurëve në veshka janë renditur më poshtë:

• Marrja e pamjaftueshme e lëngjeve: Është faktori më i zakonshëm i rrezikut. Urina e koncentruar krijon terren për formimin e kristaleve.
• Konsumi i tepërt i kripës, proteinave dhe oksalatit: Veçanërisht marrja e proteinave shtazore dhe e kripës, duke e rritur nxjerrjen e kalciumit, mund ta nxitë formimin e gurit.
• Predispozita gjenetike: Te ata që kanë histori familjare me gurë në veshka, rreziku është më i lartë.
• Infeksionet e rrugëve urinare: Luajnë rol të rëndësishëm veçanërisht në zhvillimin e gurëve të struvitit.
• Obeziteti dhe palëvizshmëria: Duke krijuar efekte negative mbi metabolizmin, mund ta rrisin rrezikun e gurit.
• Disa sëmundje kronike: Gjendje si guta, hiperparatiroidizmi dhe sëmundja e Crohn-it mund ta lehtësojnë formimin e gurit.
• Disa barna dhe suplemente: Suplementet e përdorura në doza të larta, si kalciumi ose vitamina C, mund ta rrisin rrezikun.
• Çekuilibrat e dietës: Të ushqyerit i varfër në fibra dhe i pasur me ushqime të përpunuara mund ta lehtësojë formimin e gurit.

Çfarë ndihmon te gurët në veshka?

Metodat që ndihmojnë te gurët në veshka zakonisht ndryshojnë sipas madhësisë dhe vendndodhjes së gurit dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit. Gurët me madhësi të vogël zakonisht mund të bien vetvetiu me trajtim medikamentoz dhe ndryshime të stilit të jetesës. Gjatë këtij procesi ka rëndësi të madhe që pacienti të konsumojë sasi të mjaftueshme lëngjesh. Pirja e shumë ujit, ndërsa ndihmon në pastrimin e rrugëve urinare, njëkohësisht e lehtëson edhe nxjerrjen e gurit nga trupi në mënyrë natyrale. Konsumi i të paktën 2,5-3 litrave ujë në ditë është hapi më themelor dhe më efektiv për të parandaluar formimin e gurit dhe për t'i vënë në lëvizje gurët ekzistues.

Si nxirret guri në veshka?

Procesi i nxjerrjes së gurit në veshka ndryshon sipas diametrit, formës dhe zonës ku ndodhet guri. Gurët më të vegjël se 5 mm zakonisht mund të nxirren nga trupi nëpërmjet rrugës urinare pa qenë nevoja për ndërhyrje kirurgjikale. Gjatë këtij procesi janë efektive konsumi i shumë ujit, lëvizja e rregullt dhe përdorimi i barnave që i relaksojnë rrugët urinare. Me rritjen e konsumit të ujit, veshkat punojnë më intensivisht, sasia e urinës rritet dhe lëvizja e gurit lehtësohet. Megjithatë, ky proces ndonjëherë mund të jetë i dhimbshëm dhe guri, ndërsa përparon, mund ta irritojë kanalin urinar. Prandaj, për vënien nën kontroll të dhimbjes ndërhyjnë qetësuesit e dhimbjes dhe antispazmatikët.

Në disa raste, për të lehtësuar nxjerrjen e gurit mund të përshkruhen edhe barna si tamsulosina. Këto barna, duke ndihmuar në relaksimin e kanalit urinar të quajtur ureter, e lehtësojnë përparimin e gurit. Nëse madhësia e gurit është 1 cm e më shumë ose nëse, duke bllokuar rrugën urinare, kërcënon funksionet e veshkave, mund të nevojitet ndërhyrje. Në raste të tilla zakonisht zbatohen metoda si thyerja me lazer (URS), thyerja me valë zanore (ESWL) ose operacioni i mbyllur i veshkës.

Çfarë duhet ngrënë për të nxjerrë gurin në veshka?

Në trajtimin e gurëve në veshka, të ushqyerit është jashtëzakonisht i rëndësishëm si për parandalimin e formimit të gurit, ashtu edhe për lehtësimin e rënies së gurit ekzistues. Me ushqimet e duhura ruhet ekuilibri i lëngjeve të trupit, mbështeten rrugët urinare dhe mund të ulet grumbullimi i substancave që shkaktojnë formimin e gurit.

Veçanërisht pirja e shumë ujit është hapi më i rëndësishëm në procesin e nxjerrjes së gurit. Sepse uji, duke siguruar daljen e më shumë urine nga veshkat, e lehtëson lëvizjen e gurit. Përveç kësaj, disa fruta dhe perime, duke shfaqur efekt natyral diuretik, mund të kontribuojnë në këtë proces. Disa ushqime që mund ta lehtësojnë nxjerrjen e gurit mund të renditen si më poshtë:

• Uji me limon: Duke qenë se limoni përmban citrat, ndihmon në parandalimin e formimit të gurit dhe e bën urinën alkaline.
• Majdanozi: Është diuretik natyral dhe mund të mbështesë nxjerrjen e toksinave.
• Kastraveci dhe shalqiri: Këto fruta dhe perime me përqindje të lartë uji, duke rritur rrjedhën e urinës, mund ta lehtësojnë përparimin e gurit.
• Uthulla e mollës: Shtimi i saj në sasi të kufizuar në ushqyerjen e përditshme mund të jetë mbrojtës ndaj formimit të gurit.
• Drithërat e plota dhe ushqimet me fibra: Mbështesin tretjen dhe ruajnë ekuilibrin acido-bazik të trupit.
• Ushqimet me pak kripë dhe me pak proteina: Duke qenë se konsumi i tepërt i kripës dhe i proteinave shtazore mund ta rrisë formimin e gurit, duhet treguar kujdes ndaj këtyre grupeve.
• Boronica dhe boronica e kuqe (kranberi): Këto fruta, të njohura për vetitë e tyre antioksidante, mbështesin shëndetin e rrugëve urinare.

Si kalon dhimbja e gurit në veshka?

Dhimbja që përjetohet gjatë procesit të nxjerrjes së gurit në veshka është zakonisht shumë e fortë dhe në formë ngërçi. Këto dhimbje quhen "kolikë renale" dhe ndodhin ndërsa guri përparon në rrugët urinare. Në varësi të vendndodhjes dhe madhësisë së gurit, dhimbjet mund të përhapen deri në mes, në anë, në pjesën e poshtme të barkut ose në ijë. Edhe pse dhimbja e gurit në veshka është kalimtare, kur bëhet e padurueshme mund të nevojitet ndërhyrje mjekësore. Metodat që ndihmojnë në lehtësimin e dhimbjes së gurit në veshka mund të renditen si më poshtë:

• Konsumi i shumë ujit: Marrja e mjaftueshme e lëngjeve, duke e lehtësuar lëvizjen e gurit, mund ta ulë dhimbjen. Megjithatë, në gjendjet kur dhimbja është shumë e fortë, konsumi i ujit duhet të jetë i kontrolluar.
• Aplikimi i qeses me ujë të nxehtë: Nxehtësia e aplikuar në zonën e mesit i relakson muskujt dhe mund ta lehtësojë dhimbjen.
• Ecja me ritëm të ngadaltë: Lëvizjet e lehta mund të ndihmojnë në zhvendosjen e gurit.
• Pushimi në pozicion të shtrirë: Pushimi pa e sforcuar trupin mund të sigurojë lehtësimin e valëve të dhimbjes.
• Ndërhyrja kirurgjikale: Nëse guri që shkakton dhimbjen është shumë i madh ose shkakton bllokim, vihen në diskutim opsionet kirurgjikale.

Operacioni i gurëve në veshka

Operacioni i gurëve në veshka zakonisht vihet në diskutim në gjendjet kur guri nuk mund të bjerë vetvetiu, kur është shumë i madh, kur bllokon rrugën urinare ose kur shkakton infeksione të rënda. Ndërsa gurët me diametër të vogël shpesh mund të nxirren nga trupi me trajtim medikamentoz dhe ndryshime të stilit të jetesës, në gurët që e kalojnë 1 centimetrin ose në bllokimet që kërcënojnë funksionet e veshkave mund të nevojitet ndërhyrje kirurgjikale. Sot, operacionet e gurëve në veshka kryhen me metoda minimalisht invazive, pra të mbyllura, në vend të kirurgjisë së hapur, dhe falë kësaj koha e shërimit të pacientit shkurtohet.

Një nga metodat kirurgjikale që zbatohen më shpesh është procedura ESWL (thyerja e gurit me valë zanore nga jashtë trupit). Në këtë metodë, pa i aplikuar pacientit anestezi, guri ndahet në copa të vogla me valë zanore dhe sigurohet nxjerrja e tyre me urinë. Nëse guri është më i madh ose ka ngecur në kanalin urinar, me procedurën e quajtur URS (ureteroskopi) guri ndahet në copa ose nxirret në mënyrë endoskopike. PNL (nefrolitotomia perkutane), nga ana tjetër, është procedura e nxjerrjes së gurit duke arritur te veshka nëpërmjet një prerjeje të vogël në zonën e shpinës dhe preferohet në gurët më të mëdhenj. Edhe pse rrallë, në disa raste të veçanta mund të nevojitet kirurgji e hapur.

Cili repart merret me gurët në veshka?

Fusha e specialitetit ku duhet të drejtohen pacientët me ankesë për gurë në veshka është reparti i urologjisë. Urologjia është dega mjekësore që merr përsipër diagnozën dhe trajtimin e sëmundjeve të lidhura me veshkat, rrugët urinare, fshikëzën urinare dhe organet riprodhuese. Diagnoza e gurit në veshka zakonisht fillon me vlerësimin e ankesave të pacientit dhe më pas qartësohet me metoda imazherie si ekografia, radiografia ose tomografia e kompjuterizuar.

Mjekët e fushës «Urologjia» në Anadolu

İlker Tinay

Uro-onkologjia

Elnur Allahverdiyev

Dr.

Urologjia

Muhammed Sulukaya

Urologjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.