Çfarë është Kanceri i Veshkave? Cilat Janë Simptomat e Kancerit të Veshkave?
Kanceri i veshkave është një lloj kanceri që zhvillohet si pasojë e rritjes së pakontrolluar të qelizave në veshka dhe shpesh nuk shfaq simptoma në fazat e hershme. Veshkat kryejnë funksione jetike si filtrimi i gjakut, ruajtja e ekuilibrit të lëngjeve dhe largimi i mbetjeve nga trupi përmes urinës. Shpesh, kanceri i veshkave zbulohet rastësisht gjatë ekzaminimeve imazherike të kryera për arsye të tjera mjekësore. Diagnoza e hershme luan rol kritik në rritjen e mundësive për trajtim të suksesshëm.
Çfarë është Kanceri i Veshkave?
Kanceri i veshkave është një sëmundje malinje në të cilën qelizat e veshkave rriten në mënyrë të pakontrolluar dhe formojnë një masë indi jonormale, të quajtur tumor. Veshkat janë dy organe në formë fasuleje që filtrojnë gjakun, largojnë mbetjet përmes urinës dhe ruajnë ekuilibrin e lëngjeve dhe elektroliteve në trup.
Kanceri i veshkave zakonisht fillon në tubulat renale. Shumica e rasteve lidhen me karcinomën e qelizave renale (Renal Cell Carcinoma). Lloje të tjera, më të rralla, përfshijnë karcinomën uroteliale, tumorin Wilms dhe sarkomën renale.
Meqenëse kanceri i veshkave shpesh nuk jep simptoma në fazat e hershme, diagnoza mund të jetë e vështirë. Në faza të avancuara, kanceri mund të përhapet përtej veshkës në organe të tjera si mëlçia, mushkëritë, kockat dhe truri, duke e bërë trajtimin më sfidues.
Cilat Janë Simptomat e Kancerit të Veshkave?
Në fazat e hershme, kanceri i veshkave mund të përparojë në heshtje pa simptoma të dukshme. Me rritjen e tumorit dhe presionin mbi indet përreth, shfaqen simptoma të ndryshme. Gjakderdhja e dukshme në urinë është një nga shenjat më të zakonshme dhe ndodh kur indi kancerogjen dëmton traktin urinar.
Dhimbja në shpinë ose në anë (flank) mund të jetë e vazhdueshme ose e fortë. Simptoma sistemike si humbja e oreksit, rënie e pashpjegueshme në peshë, lodhje e vazhdueshme dhe temperaturë e pashpjegueshme shfaqen shpesh.
- Gjak në urinë (Hematuri): urina mund të duket e kuqe ose kafe; ndonjëherë gjaku zbulohet vetëm me analiza laboratorike
- Dhimbje në shpinë ose anë: dhimbje e vazhdueshme ose me ndërprerje që mund të përkeqësohet me rritjen e tumorit
- Humbje peshe dhe humbje oreksi: sidomos në faza të avancuara
- Lodhje dhe dobësi: ndjesi e vazhdueshme lodhjeje dhe energji e ulët
- Temperaturë: temperaturë e herëpashershme pa shenja infeksioni
- Ënjtje në bark ose zonën e veshkave: masë e ndjeshme ose e dukshme me rritjen e tumorit
- Anemi: mund të shkaktojë zbehje, marramendje dhe lodhje
Çfarë e Shkakton Kancerin e Veshkave?
Edhe pse shkaku i saktë nuk dihet plotësisht, disa faktorë rreziku luajnë rol të rëndësishëm. Kanceri i veshkave zakonisht lidhet me ndryshime gjenetike (mutacione) në ADN-në e qelizave renale, të cilat çojnë në rritje të pakontrolluar dhe formim tumori.
Predispozicioni gjenetik është i rëndësishëm; personat me histori familjare kanë rrezik më të lartë. Gjendje të trashëguara si sëmundja Von Hippel–Lindau lidhen gjithashtu me rrezik të shtuar.
- Tensioni i lartë i gjakut: mund të dëmtojë qelizat e veshkave me kalimin e kohës
- Diabeti dhe obeziteti: lidhen me inflamacion kronik dhe ndryshime metabolike
- Ekspozimi ndaj kimikateve: pesticide, kimikate industriale, metale të rënda
- Dializa afatgjatë: mund të rrisë rrezikun te disa pacientë
Si Diagnostikohet Kanceri i Veshkave?
Diagnoza zakonisht nis me ekzaminime imazherike. Ekografia është një nga metodat kryesore për zbulimin e masave në veshka dhe përcaktimin e madhësisë dhe vendndodhjes së tyre. Për vlerësim më të detajuar përdoren Tomografia Kompjuterike (CT) dhe Rezonanca Magnetike (MRI).
CT-ja është veçanërisht efektive për vlerësimin e madhësisë, formës dhe përhapjes së tumorit. MRI-ja jep informacion të hollësishëm për shtrirjen në indet përreth dhe është e dobishme për pacientët që nuk mund të marrin kontrast.
Cilat Janë Metodat e Trajtimit të Kancerit të Veshkave?
Trajtimi varet nga faza e sëmundjes, madhësia e tumorit, gjendja e përgjithshme shëndetësore dhe përhapja e kancerit. Trajtimi planifikohet individualisht dhe menaxhohet nga një ekip multidisiplinar. Kirurgjia është metoda më e përdorur dhe synon heqjen e plotë të tumorit kur është e mundur.
- Kirurgjia: trajtimi kryesor kur tumori është i lokalizuar dhe i operueshëm
- Radioterapia: përdoret zakonisht për kontroll simptomash ose në raste të përzgjedhura
- Imunoterapia: aktivizon sistemin imunitar për të luftuar qelizat kancerogjene
- Terapia e synuar: barna që veprojnë mbi mekanizma specifikë molekularë të tumorit
Kanceri i veshkave zakonisht është më rezistent ndaj kimioterapisë, prandaj ajo përdoret rrallë dhe vetëm në disa raste të veçanta ose kur opsionet e tjera nuk janë efektive.