Çfarë është HPV (Human Papillomavirus), cilat janë simptomat e tij dhe pse është e rëndësishme vaksina HPV?

Çfarë është HPV (Human Papillomavirus), cilat janë simptomat e tij dhe pse është e rëndësishme vaksina HPV?

HPV (Human Papillomavirus) është një nga infeksionet më të zakonshme seksualisht të transmetueshme në botë. Shumica e infeksioneve kalojnë pa simptoma dhe zhduken vetë, por disa tipe të HPV-së — veçanërisht ato me rrezik të lartë — mund të lidhen me ndryshime prekanceroze dhe kancer, sidomos me kancerin e qafës së mitrës.

Për të mbrojtur shëndetin personal dhe për të ulur rrezikun e kancerit të qafës së mitrës, është e rëndësishme të kuptohen: çfarë është HPV, si transmetohet, cilat janë simptomat dhe pse vaksina HPV është një nga mjetet më të rëndësishme të parandalimit.

Çfarë është HPV (Human Papillomavirus)?

HPV është një virus ADN-je me rreth 200 tipe. Ai prek qelizat epiteliale (lëkurë dhe mukozë) dhe mund të shkaktojë lezione të ndryshme, përfshirë lytha gjenitale. Tipe të ndryshme të HPV-së sillen ndryshe: disa janë me rrezik të ulët, disa me rrezik të lartë.

HPV me rrezik të ulët dhe me rrezik të lartë

  • Tipe me rrezik të ulët (jo-onkogjenë): shpesh lidhen me lytha gjenitale. Tipet HPV 6 dhe HPV 11 janë ndër më të zakonshmit.
  • Tipe me rrezik të lartë (onkogjenë): mund të lidhen me ndryshime prekanceroze dhe rrezik më të lartë për kancerin e qafës së mitrës. Tipe të përmendura shpesh përfshijnë HPV 16 dhe HPV 18, si dhe disa tipe të tjera (p.sh. 31, 33, 45, 52, 58).

Një problem i rëndësishëm është se infeksionet me rrezik të lartë mund të jenë asimptomatike për vite. Pikërisht për këtë arsye, kontrollet e rregullta gjinekologjike dhe vaksinimi në kohë janë shumë të rëndësishëm.

Si transmetohet HPV?

HPV transmetohet kryesisht përmes kontaktit seksual lëkurë-me-lëkurë në zonën gjenitale. Virusi mund të vendoset në qelizat epiteliale të:

  • qafës së mitrës dhe vaginës
  • vulvës
  • penisit dhe skrotumit
  • anusit

Transmetimi perinatal (nga nëna te foshnja)

Në disa raste, HPV mund të transmetohet gjatë lindjes. Kjo është një arsye shtesë pse ndjekja mjekësore dhe këshillimi janë të rëndësishëm gjatë shtatzënisë.

Cilat janë simptomat e HPV?

Shumë persona me HPV nuk kanë simptoma. Në individët me sistem imunitar të fortë, infeksioni shpesh pastrohet brenda 1–2 viteve. Megjithatë, disa tipe mund të shkaktojnë simptoma dhe lezione.

Simptoma të zakonshme

  • Lytha gjenitale (condyloma acuminatum): lezione të vogla në zonën gjenitale që mund të rriten ose të shumohen.
  • Ndryshime në lëkurë/mukozë: lezione të formave të ndryshme (p.sh. të ngritura, të sheshta, papulare).

Kur duhet vëmendje më e lartë?

Tek personat me sistem imunitar të dobësuar (p.sh. HIV pozitiv ose përdorues të terapive imunosupresive), lezionet mund të rriten më shpejt dhe të kërkojnë vlerësim më të afërt mjekësor.

E rëndësishme: Ndryshimet prekanceroze në qafën e mitrës nga tipe me rrezik të lartë shpesh nuk japin simptoma në fazat e hershme. Kjo e bën Pap testin dhe HPV testimin vendimtarë për zbulim të hershëm.

Pse është e rëndësishme vaksina HPV?

Vaksina HPV ndihmon në parandalimin e infeksioneve nga tipe të caktuara të HPV-së, përfshirë tipet me rrezik të lartë që lidhen me kancerin e qafës së mitrës dhe disa kancere të tjera anogjenitale. Vaksina funksionon duke nxitur përgjigje imunitare (antitrupa) që e vështirësojnë hyrjen e virusit në indet mukozale.

Çfarë përfitimesh sjell vaksina HPV?

  • Ul rrezikun e infeksioneve nga tipe të zakonshme me rrezik të lartë
  • Ndihmon në parandalimin e ndryshimeve prekanceroze të qafës së mitrës
  • Ul rrezikun e disa kancereve të tjera të lidhura me HPV (në varësi të tipit)

Më efektive është kur merret para ekspozimit ndaj HPV. Megjithatë, edhe pas fillimit të jetës seksuale, vaksinimi mund të jetë i dobishëm në varësi të moshës dhe situatës individuale. Vendimi merret gjithmonë me këshillën e mjekut.

Si të mbroheni nga HPV?

  • Vaksinimi HPV sipas rekomandimit të mjekut
  • Pap test dhe/ose HPV test në intervalet e rekomanduara
  • Praktika të sigurta seksuale dhe informim i saktë shëndetësor
  • Konsultë mjekësore nëse shfaqen lytha, lezione ose gjakderdhje jonormale

Me një kombinim të vaksinimit dhe skriningut të rregullt, rreziku i komplikacioneve serioze të lidhura me HPV mund të ulet ndjeshëm.